Essays · Olfactory Art
Andrew O'Brien. Stringer's Ridge.
Mỗi lượt hái hoa là một lần phơi sáng.
Institute for Art and Olfaction · Institute for Art and Olfaction
Một khu rừng không có đường chân trời
Stringer's Ridge là một vùng rừng ở Mỹ, nơi kim ngân mọc trùm lên gần như mọi thứ. Hai loài phổ biến nhất là kim ngân Nhật Bản, Lonicera japonica, và kim ngân Amur, Lonicera maackii. Cả hai được đưa vào Mỹ từ đầu thế kỷ 19, để trồng làm cảnh và giữ đất khỏi xói mòn. Rồi chúng lan ra ngoài mọi dự tính, thành loài xâm lấn.
Andrew O'Brien là nghệ sĩ làm việc với cách tổ chức không gian vật lý, đặc biệt là cảnh quan và môi trường xây dựng. Anh làm ấn phẩm thử nghiệm, ảnh, video, sắp đặt. Anh được Uỷ ban Nghệ thuật bang Tennessee trao học bổng nghệ sĩ năm 2021, dạy ở Đại học Tennessee tại Chattanooga từ 2014 đến 2024, và nay sống ở Austin, Texas.
Triển lãm Stringer's Ridge mở tại IAO Gallery, Los Angeles, từ ngày 8 tháng Hai đến ngày 7 tháng Ba năm 2025. Câu hỏi của nó đơn giản mà khó: làm sao nhìn một cảnh quan rậm đến mức không có đường chân trời, một cảnh quan không chịu nằm yên trong khung tranh?
Ướp hương như tráng phim
Để giữ mùi kim ngân, O'Brien dùng kỹ thuật ướp hương bằng mỡ, tiếng Pháp gọi là enfleurage. Người làm dựng những khung đặc biệt, phủ một lớp mỡ nửa rắn. Hoa tươi được rải lên. Mỡ hút lấy các hợp chất thơm của hoa. Hoa héo thì được gỡ đi, thay lượt mới.
O'Brien gọi mỗi lượt hoa là một lần phơi sáng. Lớp mỡ, trong cách nhìn ấy, là một tấm phim được làm nhạy. Nó chờ, và giữ lại cái gì chạm vào nó.
Sự so sánh này không chỉ là hình ảnh đẹp. Nó chạm vào một ý cốt lõi của nhiếp ảnh analog: tấm ảnh là dấu vết vật lý của thứ đã ở trước ống kính. Ánh sáng thật đã rơi lên phim thật. Mùi trong khung mỡ cũng thế. Không phải một mùi được mô phỏng. Là mùi của chính những bông hoa đã nằm đó, ngày này qua ngày khác.
Có một khác biệt. Ảnh giữ một khoảnh khắc. Khung mỡ giữ một chuỗi khoảnh khắc chồng lên nhau, nhiều lượt hoa, nhiều buổi sáng. Nó gần với một tấm phim phơi nhiều lần hơn là một bức ảnh chụp nhanh.
Trong phòng trưng bày
Sắp đặt gồm ba loại vật. Những thân cây tổng hợp, quấn dây kim ngân và mang mùi kim ngân. Những khung ướp hương chứa phần mùi đã thu được. Và những bức ảnh chụp tầng dưới tán rừng, phủ lên bằng dấu đo đạc và dấu định hướng.
Thân cây là giả. Dây leo và mùi thì từ khu rừng thật. Sự lệch ấy có chủ ý. Triển lãm tự gọi mình là một nghiên cứu về giới hạn của việc sao chép, về logic của việc chiết xuất, và về cách phương Tây quen hiểu tự nhiên: đo nó, tách nó ra, mang nó về phòng.
Những dấu đo đạc trên ảnh làm rõ điều ấy. Chúng là ngôn ngữ của người muốn làm chủ một vùng đất: toạ độ, mũi tên, đường kẻ. Nhưng đặt lên một tầng lá dày không lối, chúng trông bất lực. Rừng không trả lời bằng bản đồ.
Giá trị của điều không biết hết
Stringer's Ridge không cố giải bài toán khu rừng. Nó tìm giá trị trong sự bất định, trong một độ phức tạp không thể biết hết. Đó là một lựa chọn hiếm trong nghệ thuật cảnh quan, vốn quen dựng một điểm nhìn đẹp, một đường chân trời rõ ràng.
Mùi hợp với lựa chọn ấy. Mùi không có khung. Nó không có tiền cảnh hay hậu cảnh. Nó đến từ mọi phía cùng lúc, như tầng rừng rậm vây quanh người đi bộ.
Cách làm này gợi đến một tác phẩm khác cũng dựng lại mùi hoa từ dấu vết, Resurrecting the Sublime của Alexandra Daisy Ginsberg. Ở đó hoa đã tuyệt chủng. Ở đây hoa thì quá nhiều. Hai cực của cùng một câu hỏi: con người để lại gì trên cảnh quan, và cảnh quan để lại gì trong mũi ta.
Olfactory Art