Essays · Olfactory Art

Anya Gallaccio. Falling from grace.

Mùi đổi mỗi tuần. Đó là cách tác phẩm đếm giờ.

Anya Gallaccio, Falling from grace: hàng nghìn quả táo Gala xâu trên dây treo từ trần xuống

© Anya Gallaccio; photo by Jo Underhill, courtesy the artist · Hyperallergic


Hai nghìn bảy trăm quả táo

Falling from grace có một danh mục vật liệu rất ngắn: 2.700 quả táo Gala và dây sợi hoa bia. Từng quả táo được xâu vào dây, và những sợi dây treo từ trần xuống, dày đặc, tạo thành một khối lơ lửng giữa phòng.

Anya Gallaccio làm tác phẩm lần đầu năm 2000. Năm 2024, bà dựng lại nó tại Turner Contemporary ở Margate, nước Anh, trong triển lãm cá nhân mang tên preserve, do Melissa Blanchflower giám tuyển, kéo dài tới cuối tháng 1 năm 2025.

Theo Hyperallergic, những ngày đầu, căn phòng có mùi thu dễ chịu, ngọt như rượu táo. Nhưng táo là trái cây tươi, và tác phẩm không làm gì để giữ chúng tươi. Qua nhiều tuần, mùi sẽ chuyển sang lên men, rồi thối rữa. Vỏ sẽ sẫm đi và nhăn lại.

Khi triển lãm kết thúc, số táo không bị bỏ đi. Chúng sẽ được đem trồng ở gần đó. Chi tiết nhỏ này đổi hẳn cách đọc tác phẩm. Sự thối rữa trong phòng không phải điểm cuối. Nó là đoạn giữa của một con đường bắt đầu từ vườn cây và quay về đất. Người xem chỉ đứng ở một khúc của con đường ấy, trong vài tuần, và ngửi thấy khúc đó.

Một triển lãm về sự không bền

Falling from grace không đứng một mình trong triển lãm preserve. Quanh nó là những tác phẩm khác của Gallaccio cùng một logic: vật liệu sống được đưa vào phòng trưng bày và được để cho thay đổi.

preserve 'beauty', làm lần đầu năm 1991, gồm 1.700 bông hoa đồng tiền kẹp giữa bảy tấm kính. Chỉ ít lâu sau khai mạc, hoa đã héo và có mốc. The inner space within, bản đầu năm 2008, là một cây tần bì hơn trăm tuổi bị bệnh chết khô, được cắt ra, đem vào trong nhà và ráp lại bằng dây thép và bu lông. La Dolce Vita, năm 1994, là những cây nến đặt trên giấy bạc, được thay và thắp lại mỗi ngày, sáp chảy thành một mặt đất gồ ghề.

Triển lãm đặt ra một ý mà Hyperallergic tóm lại: sự phân huỷ đầy năng lượng, không chỉ là một kết thúc mà là một phần của vòng đời không dứt.

Tên tác phẩm cũng mang hai lớp. Falling from grace là thành ngữ chỉ sự sa ngã, gợi đến câu chuyện quả táo trong vườn địa đàng. Nhưng theo nghĩa đen, đó cũng là điều sẽ xảy ra với từng quả táo trên dây: rời khỏi trạng thái đẹp nhất của nó, từng ngày một.

Mùi như một chiếc đồng hồ

Phần lớn tác phẩm trong bảo tàng được bảo quản để trông giống nhau vào mọi ngày. Tác phẩm của Gallaccio thì ngược lại. Người đến tuần đầu và người đến tuần cuối không xem cùng một tác phẩm. Họ ngửi hai tác phẩm khác nhau.

Ở đây mùi làm việc của thời gian. Mắt có thể không nhận ra một quả táo đã chín quá trong vài ngày. Mũi thì nhận ra ngay. Mùi rượu táo là dấu hiệu men đã bắt đầu làm việc. Mùi chua nồng là dấu hiệu nó đã đi xa hơn. Người xem không cần nhãn ghi ngày tháng; họ ngửi được ngày tháng.

Điều này làm tác phẩm gần với đời sống hơn là với nghệ thuật trưng bày. Ai từng để quên một túi trái cây trong bếp đều biết thứ tự ấy: ngọt, rồi quá ngọt, rồi chua, rồi hỏng. Gallaccio chỉ phóng to nó lên hai nghìn bảy trăm lần và treo nó giữa một căn phòng sáng.

Falling from grace đáng nhớ vì nó không coi sự mục là thất bại. Bảo tàng thường chống lại thời gian. Tác phẩm này để thời gian thắng, rồi mang phần còn lại trở về đất, nơi một vòng khác bắt đầu.



Thành viên Penta