Essays · Olfactory Art

CK One. Một chai cho hai người.

Mùi không hỏi bạn là ai. Chỉ hỏi bạn ở đâu.

Chai thuỷ tinh mờ dáng bình dẹt của CK One

1994: một chai không chia giới

Năm 1994, Calvin Klein ra mắt CK One. Mùi này thường được ghi là do Alberto Morillas và Harry Frémont làm. Điều khiến nó thành mốc không nằm ở nguyên liệu. Nó nằm ở một câu trả lời cho câu hỏi: chai này dành cho ai?

Câu trả lời là: cho bất kỳ ai. Trong gần suốt thế kỷ hai mươi, nước hoa được bán theo hai kệ, kệ nam và kệ nữ. Mùi hoa và mùi phấn cho nữ, mùi gỗ và oải hương cho nam. Những ranh giới ấy phần lớn do cách bán hàng vạch ra, không do vật liệu.

Trước CK One, đã có những mùi được cả nam lẫn nữ dùng, như nước cologne cam chanh từ thế kỷ mười tám. Nhưng CK One là chai được một nhà lớn tiếp thị công khai như một mùi cho mọi người, và đi rất xa với cách đó.

Năm 2017, trong triển lãm Perfume ở Somerset House, London, CK One là chai khép lại phần giới thiệu mười mùi tiên phong của thế kỷ hai mươi. Nơi tổ chức gọi nó là mùi phi giới tính đầu tiên của văn hoá nước hoa phương Tây, mở đường cho trào lưu mùi sạch.

Trà xanh, cam chanh, xạ hương sạch

Mùi của CK One thường được mô tả bằng vài nét: cam bergamot và chanh ở trên, trà xanh ở giữa, xạ hương và gỗ nhẹ ở dưới. Không có một bông hoa lớn nào đứng giữa. Không có vị ngọt dày.

Trà xanh là một lựa chọn đáng để ý. Trà không thuộc về phòng trang điểm. Nó thuộc về bếp, bàn làm việc, buổi sáng. Khi đưa trà vào một chai nước hoa, CK One kéo mùi ra khỏi thế giới của dạ tiệc và đặt nó vào đời sống thường ngày.

Xạ hương sạch, loại xạ hương tổng hợp gợi mùi da, mùi vải, mùi xà phòng, làm nền cho tất cả. Nó không ấm như xạ hương động vật của các chai cũ. Nó giống một căn phòng vừa mở cửa sổ.

Kết quả là một mùi nhẹ, thoáng, gần như trong suốt. Có người gọi nó là mùi của không có gì. Nhưng không có gì cũng là một lựa chọn.

Chai bình dẹt: vật chứa của một thế hệ

Chai CK One làm bằng thuỷ tinh mờ, dẹt, nắp vặn, dáng gần với một bình rượu bỏ túi. Nó không có đường cong mềm, không có nắp pha lê. Nó trông như một vật dùng hằng ngày, có thể bỏ vào ba lô.

Vật chứa ấy nói cùng một điều với mùi bên trong: không nghi lễ, không phân biệt. Hai người có thể dùng chung một chai. Chai có thể nằm trên kệ phòng tắm của một căn hộ chung.

Những năm 1990 là thời của áo phông trơn, quần jean, màu trung tính. Thời trang của Calvin Klein gắn chặt với cái nhìn ấy. CK One là phiên bản mùi của cùng một thẩm mỹ: bỏ trang trí, giữ phần căn bản.

Một cái chai, vì vậy, cũng là một bản ghi của thời. Nhìn nó, người ta nhớ ra một thập niên, trước cả khi mở nắp.

Mùi không hỏi người mặc là ai

Sau CK One, những chai mùi không chia giới dần trở thành chuyện thường. Nhiều nhà nhỏ về sau bỏ hẳn cách chia kệ nam nữ. Người ta nói nhiều hơn về vật liệu, ít hơn về người mặc.

Câu hỏi CK One đặt ra vẫn còn mới: một mùi thuộc về ai? Nếu mùi được làm từ trà, vỏ chanh, gỗ, thì nó thuộc về những vật ấy, và về nơi người ta đang đứng khi ngửi.

Ở triển lãm Perfume ở Somerset House, CK One đứng ở cuối một hành lang lịch sử, ngay trước những căn phòng dành cho mùi đương đại. Vị trí ấy nói lên nhiều điều: nó là điểm kết của một cách nghĩ cũ và là cánh cửa sang một cách nghĩ mới.

Một chai cho hai người. Hay đúng hơn, một chai không cần biết có bao nhiêu người.



Thành viên Penta