Essays · Fashion as Design
Undressed: A Brief History of Underwear.
Lớp vải ít ai thấy lại quyết định dáng của mọi thứ bên ngoài.
© Victoria and Albert Museum, London · Victoria and Albert Museum (V&A)
Lớp áo ra giữa phòng
Undressed: A Brief History of Underwear mở tại V&A ngày 16 tháng 4 năm 2016 và kéo dài đến ngày 12 tháng 3 năm 2017. Triển lãm đi qua thiết kế đồ lót từ thế kỷ 18 đến hôm nay.
Trọng tâm được nêu rõ: mối quan hệ gần gũi giữa đồ lót và thời trang, và vai trò của đồ lót trong việc nặn cơ thể theo một lý tưởng thời thượng. Qua đường cắt, độ vừa, chất vải và cách trang trí, triển lãm mở ra những câu hỏi về giới, về tình dục và về đạo đức.
Cách tiếp cận ấy biến những vật rất riêng tư thành tư liệu. Một chiếc corset không còn là chuyện phòng thay đồ. Nó là bằng chứng về cách một thời đại muốn cơ thể con người trông ra sao.
Người xem đứng trước những thứ vốn được may để không ai thấy. Có một chút ngượng ngập trong việc nhìn chúng. Chính sự ngượng ngập ấy là một phần của câu chuyện.
Khung, xương và lông ngỗng
Vật trung tâm là chiếc corset khoảng năm 1890, vải bông và xương cá voi, thuộc bộ sưu tập V&A. Xương cá voi ở đây không phải trang trí. Nó là cấu trúc: những thanh mỏng, dẻo, khâu vào vải để giữ thân người theo một dáng nhất định. Một con vật ngoài biển trở thành khung cho cơ thể phụ nữ trong phòng khách.
Nhìn gần, chiếc corset cho thấy rất nhiều công sức nằm ở chỗ không ai thấy. Từng đường khâu chia vải thành những rãnh nhỏ, mỗi rãnh giữ một thanh xương. Người mặc cảm nhận nó mỗi lần thở, mỗi lần cúi. Người ngoài chỉ thấy kết quả: một vòng eo.
Đến thế kỷ 20, corset bước ra quảng cáo. Hans Schleger thiết kế một tấm áp phích khoảng năm 1936 cho Charnaux Patent Corset Co. Ltd. Đồ lót không còn giấu trong tủ. Nó được bán, được vẽ, được treo ngoài phố.
Có những vật cho thấy đồ lót không chỉ để tạo dáng. Một chiếc váy lót độn lông ngỗng Bắc Cực, làm để giữ ấm. Và chiếc quần lót dây, thong, mà V&A kể là ra đời như một phản ứng trước lệnh cấm tắm khoả thân nơi công cộng ở Los Angeles năm 1974. Một món đồ lót sinh ra từ một điều luật.
Đàn ông cũng có mặt. Nhãn Sibling làm một bộ áo và quần lót nam xuân hè 2013. Một bức ảnh của Jennie Baptiste năm 2001 mang tên Brixton Boyz nằm trong bộ sưu tập V&A. Lịch sử đồ lót không chỉ là lịch sử của corset phụ nữ.
Khi lớp trong ra ngoài
Phần cuối cho thấy đồ lót trở thành thời trang bên ngoài. Antonio Berardi làm một chiếc váy giả corset xuân hè 2009, đánh lừa thị giác: người nhìn tưởng thấy corset, thật ra là hình được dựng trên váy. Gwyneth Paltrow từng mặc chiếc váy ấy. Alexander McQueen có một chiếc váy trong bộ sưu tập Plato's Atlantis xuân hè 2010.
Những hãng đồ lót cũng góp mặt. Carine Gilson với chiếc váy ngủ Babydoll. Agent Provocateur với bộ Tamila trong dòng Soirée xuân hè 2015. Những món này được làm để được nhìn, dù người nhìn chỉ là một người.
Đi từ đầu đến cuối triển lãm, người ta thấy một đường chuyển động rõ. Đồ lót từng là khung ép cơ thể vào một dáng. Rồi nó thành một thứ để giữ ấm, để thoải mái. Rồi nó bước ra ngoài, thành một kiểu tuyên bố.
Undressed nhắc một điều đơn giản. Cái ta thấy bên ngoài luôn được đỡ bởi cái ta không thấy. Muốn hiểu một thời đại mặc gì, hãy nhìn vào lớp nó mặc trong cùng.
Fashion as Design