Essays · Olfactory Art
Candice Lin. Vomit Clock.
Cái bị đẩy ra ngoài vẫn có mùi.
Một con quỷ gốm đang nôn
Vomit Clock là một tượng gargoyle bằng gốm, phủ men mangan màu tối. Tượng không lớn: chừng năm mươi bảy nhân bốn mươi nhân sáu mươi hai phân. Gargoyle là loại quỷ đá quen thuộc trên mái nhà thờ châu Âu, vốn làm máng xối, nước mưa chảy ra từ miệng chúng. Candice Lin giữ lại đúng chức năng ấy, chỉ thay nước mưa bằng một thứ khác.
Một máy bơm đặt trong xô nhựa loại dùng cho thực phẩm đẩy dòng tinh chất lên, qua thân tượng, ra khỏi miệng, rồi rơi xuống, rồi lại được bơm lên. Vòng tuần hoàn không dừng. Con quỷ nôn mãi.
Dòng tinh chất được ngâm từ vỏ óc chó, đinh hương, quế, ngải cứu và gừng. Mùi của nó ngọt và có đất, đi khắp khoảng phòng quanh tượng. Lin đặt cho nó một cái tên nửa đùa nửa tục, như để nhắc rằng thứ đang được gọi là thuốc làm sạch cũng có thể bị gọi bằng những cái tên chế giễu.
Kèm theo tượng còn có ngọc trai, bạc, và vài đồ vật lấy từ bộ sưu tập của Kang Seung Lee, người cùng Lin làm triển lãm này. Những vật nhỏ ấy nằm trong vòng nước, như những thứ được cứu ra hoặc bị cuốn theo.
Cơ thể độc và cơ thể sạch
Tác phẩm nằm trong triển lãm Not I, not I, but the wind that blows through me, tại Gallery Hyundai, Seoul, từ ngày 27 tháng 8 đến 5 tháng 10 năm 2025. Tên triển lãm lấy từ một câu thơ của D. H. Lawrence. Kang Seung Lee thêu câu ấy bằng chỉ vàng cổ lên vải sambe, loại vải gai Hàn Quốc dùng để liệm người chết.
Cả hai nghệ sĩ cùng nhìn vào một lịch sử: cách xã hội dùng ngôn ngữ bệnh tật để gọi tên những cơ thể nằm ngoài chuẩn mực. Người đồng tính, người di cư, người nghèo đã từng bị coi là nguồn lây, là chất độc cần được loại ra. Theo bài phê bình của Min Park trên The Brooklyn Rail, Vomit Clock chạm vào đúng mạch ấy: độc tính và giải độc, sự bệnh lý hoá tính dục đồng giới qua những khuôn khổ kiểm soát.
Nôn là cách cơ thể tự đẩy thứ nó cho là có hại ra ngoài. Lin để một con quỷ làm việc đó, mãi mãi. Người xem đứng trước tượng không biết ai đang được làm sạch: con quỷ, căn phòng, hay chính mình.
Chữ clock trong tên tác phẩm đáng để nghĩ thêm. Không có mặt số, không có kim. Thời gian ở đây là vòng bơm: lên, ra, rơi, lên lại. Một cái đồng hồ đo bằng những lần nôn.
Những bức tranh ăn được
Cùng phòng với Vomit Clock, Lin trưng những bức tranh ngang như Feline Messages to the World và Fertility, đều làm năm 2025. Người và thú hiện lên như những kẻ cùng tham gia vào vòng đời, với cả phần sinh sôi lẫn phần bạo lực của nó.
Bà còn làm những tác phẩm trên giấy ăn được, theo lối Schluckbildchen của Đức: những tấm hình sùng đạo nhỏ, ngày xưa người ta nuốt vào vì tin rằng chúng có sức mạnh bảo vệ cơ thể. Hình ảnh đi vào bụng. Thuốc là một bức tranh.
Đặt cạnh nhau, tranh ăn được và con quỷ nôn tạo thành hai chiều của một chuyển động. Một bên đưa vào. Một bên tống ra. Giữa hai chiều ấy là cơ thể, nơi xã hội luôn muốn quyết định thứ gì được ở lại.
Trong thực hành của Lin, mùi thường là chất liệu chính. Ở Swamp Fat, bà cho người xem xoa mỡ ướp mùi lên da. Ở Vomit Clock, mùi không bám vào ai, nó lan trong phòng, và người xem hít nó vào mà không được hỏi ý. Mùi luôn vượt qua ranh giới. Đó có lẽ là lý do nó hợp với một tác phẩm về những ranh giới bị dựng lên giữa người với người.
Olfactory Art