Essays · Olfactory Art
Charles Rosenberg. Envelopment.
Một tấm chăn có màu. Màu ấy cũng có mùi.
The Institute for Art and Olfaction · The Institute for Art and Olfaction
Chăn không treo trên tường
Envelopment là triển lãm của Charles Rosenberg tại IAO Gallery, Los Angeles, từ ngày 1 đến ngày 28 tháng Chín năm 2023. Tên triển lãm có hai nghĩa. Trong ngôn ngữ nước hoa, envelopment chỉ cảm giác một mùi bao trùm lấy người ngửi. Trong đời thường, nó là cảm giác được quấn trong chăn.
Quilt, chăn ghép mảnh, thường được treo lên tường khi vào phòng trưng bày, phẳng như một bức tranh. Rosenberg không làm vậy. Ông dựng các tấm quilt thành hình ba chiều, để người xem có thể đứng vào bên trong mỗi tác phẩm và được nó vây quanh.
Có bốn tấm. Ba tấm làm từ len và vải bông, một tấm từ len và lụa. Kích thước khoảng từ một mét đến một mét rưỡi mỗi chiều. Không lớn. Đủ để bọc một người.
Từ đen trắng sang màu
Rosenberg là nghệ sĩ sống ở Los Angeles, tốt nghiệp mỹ thuật tại Rhode Island School of Design và có bằng thạc sĩ của Bastyr University. Tác phẩm trên giấy của ông là những bức cắt dán trừu tượng hình học, và chúng chỉ dùng đen, trắng, xám.
Các tấm quilt mọc ra từ cùng mạch trừu tượng hình học ấy. Nhưng chúng cho ông một chỗ để làm việc với màu. Và cùng lúc, với mùi.
Mối quan hệ của ông với mùi có từ lâu. Thập niên 1990, ông làm việc tại Angelica's, một cửa hàng thảo mộc nổi tiếng ở New York, song song với việc làm tranh cắt dán. Hai thực hành đi cạnh nhau suốt nhiều năm trước khi gặp nhau trong Envelopment.
Ông nói rằng nhiều mùi được cảm nhận theo lối cảm giác kèm: ta ngửi thảo mộc và lá thì thấy màu xanh, và ngược lại. Ông chọn mùi cho từng tấm quilt theo đúng lối ấy.
Bốn tấm, bốn cách nối màu với mùi
Verdant Envelopment mang màu xanh lá và nâu. Phần xanh đi cùng đỗ quyên, chanh kaffir, kinh giới ngọt. Phần nâu đi cùng gỗ trầm và rễ bạch chỉ.
Blue Envelopment Jalousie là xanh lam và đen, với những sọc ngang gợi tấm rèm lá sách. Mùi của nó là oải hương, cúc La Mã và nữ lang, những mùi thường gắn với giấc ngủ, cùng tinh dầu cúc xanh cho màu lam, tiêu đen và nhựa elemi cho màu đen.
Mater-ial Envelopment dành cho mẹ ông, Lisa-Clerc Rosenberg, mất tháng Mười Hai năm 2022. Bảng màu nghiêng về hồng. Mùi là hoa hồng, nhài hồng, tiêu hồng, bưởi hồng. Rồi thêm thuốc lá và nhựa bạch dương, theo ký ức về chiếc áo lông chồn thơm nước hoa của bà mỗi lần đi xem opera.
Empty Warning, bằng len và lụa, dành cho Conor McTeague, một người mê mùi hương. Bố cục đảo ngược quan hệ quen thuộc giữa khung và nền: các mảnh vải dồn ra rìa thay vì ở giữa. Và tấm này cố ý không đi kèm mùi nào.
Vì sao đáng nhớ
Nối màu với mùi là một ý không mới. Nhưng Rosenberg làm nó bằng một vật rất gần cơ thể. Chăn không phải thứ để ngắm từ xa. Nó là thứ để đắp, để trùm lên, để giữ hơi ấm. Khi dựng chăn thành không gian, ông biến người xem thành người được đắp.
Điều đáng nhớ nhất là cách triển lãm đi từ quy tắc đến ngoại lệ. Tấm đầu tiên theo đúng logic màu và mùi. Tấm thứ hai thêm ý về giấc ngủ. Tấm thứ ba để ký ức phá quy tắc. Tấm cuối cùng bỏ mùi hẳn. Bốn bước, từ hệ thống đến sự vắng mặt.
Envelopment nằm trong dòng triển lãm của Institute for Art and Olfaction, nơi mùi được đặt cạnh những vật thủ nghề và câu chuyện cá nhân, như triển lãm nhóm Storycraft. Ở đây, câu chuyện được khâu vào vải, từng mảnh một.
Olfactory Art