Essays · Fashion as Design

Shocking! Les mondes surréalistes d'Elsa Schiaparelli.

Một con tôm hùm trên váy, một chiếc giày trên đầu.

Shocking! Les mondes surréalistes d'Elsa Schiaparelli: trang phục Schiaparelli với hoạ tiết Siêu thực trưng bày tại MAD Paris

Gần hai mươi năm sau

Từ ngày 6 tháng 7 năm 2022 đến ngày 22 tháng 1 năm 2023, Musée des Arts Décoratifs ở Paris tổ chức Shocking! Les mondes surréalistes d'Elsa Schiaparelli, những thế giới Siêu thực của Elsa Schiaparelli. Đó là lần hồi cố đầu tiên về bà tại bảo tàng này sau gần hai mươi năm.

Hai giám tuyển là Olivier Gabet, giám đốc bảo tàng, và Marie Sophie Carron de la Carrière, giám tuyển trưởng. Nathalie Crinière thiết kế không gian, trải trên hai tầng của các phòng thời trang Christine và Stephen A. Schwarzman.

Triển lãm có 577 tác phẩm, trong đó 212 bộ trang phục và phụ kiện của Schiaparelli. Xung quanh là tranh, tượng, trang sức, nước hoa, gốm, áp phích và ảnh của những người bạn cùng thời: Man Ray, Salvador Dalí, Jean Cocteau, Meret Oppenheim, Elsa Triolet.

Nhiều váy áo, trang sức và hàng nghìn bản vẽ trong triển lãm được chính Schiaparelli tặng cho Union Française des Arts du Costume năm 1973. Kho ấy nay do bảo tàng giữ.

Người thợ may được truyền cảm hứng

Schiaparelli hay tự gọi mình là một người thợ may được truyền cảm hứng. Bà lớn lên trong một môi trường nhân văn và học thức, và đến với thời trang qua niềm say mê nghệ thuật và nghệ sĩ. Nhiều người trong số họ coi bà là một nghệ sĩ thật sự.

Triển lãm đi theo cả chủ đề lẫn thời gian. Phòng mở đầu rộng, dành cho các bản vẽ của bà. Rồi đến vai trò của Paul Poiret, người đỡ đầu bà từ năm 1922. Rồi những chiếc áo len dệt hoạ tiết đánh lừa thị giác, một ý tưởng vừa hay vừa táo bạo. Rồi Jean Dunand, người làm cho bà một chiếc váy với những nếp gấp sơn mài.

Từ đó, các cuộc làm việc chung với nghệ sĩ bắt đầu. Elsa Triolet. Jean Cocteau. Salvador Dalí. Bà dùng nhựa trong suốt, cúc hình tôm càng, túi áo như ngăn kéo, và tôm hùm. Bà làm mẫu cho Man Ray, và nhiều tấm ảnh còn ghi lại mối quan hệ ấy.

Tôm hùm, giày và hoàng đế Mặt Trời

Một phòng riêng dành cho Dalí. Ở đó có chiếc váy Tôm Hùm, mùa hè 1937, và chiếc mũ Giày, một kiểu mũ nhỏ Siêu thực mang hình chiếc giày.

Những bộ sưu tập mà Schiaparelli tự khởi xướng quay về những nguồn bà yêu: cổ đại Ý, thiên nhiên, âm nhạc. Bộ Pagan gợi tới Biến hình của Ovid. Bộ Butterfly, mùa hè 1937, dành cho côn trùng, niềm say mê bà chung với các nghệ sĩ Siêu thực. Bộ Music năm 1939 kéo dài dáng người phụ nữ hiện đại.

Rồi những năm 1938 và 1939. Bộ Commedia dell'arte theo các nhân vật hài kịch Ý thế kỷ mười tám. Bộ Astrological với những tham chiếu tới Versailles và vua Mặt Trời. Và bộ Circus, với những chiếc áo bolero thêu ngựa, người nhào lộn và voi. Nhiều hình thêu của bà do Maison Lesage làm, xưởng thêu lập năm 1924 và vẫn còn làm việc tới hôm nay.

Căn phòng ở quảng trường Vendôme

Tầng thứ hai mở ra bằng một phòng dựng lại salon của Schiaparelli ở số 21 quảng trường Vendôme, Paris, nơi bà khai trương năm 1935. Nội thất do Jean Michel Frank làm, với những đường nét gọn và thanh.

Kế đó là một chiếc lồng nước hoa, nơi trưng bày những mùi đầu tiên của bà, trong đó có Shocking, mùi đã đi khắp thế giới. Lọ Shocking năm 1937 do Leonor Fini và Fernand Guéry Colas làm. Về một chiếc lọ khác của bà, Penta có một bài riêng: Elsa Schiaparelli. Succès Fou.

Triển lãm khép lại bằng những thiết kế tưởng nhớ bà của Yves Saint Laurent, Azzedine Alaïa, John Galliano, Christian Lacroix, và một bộ của Daniel Roseberry, giám đốc nghệ thuật nhà Schiaparelli từ năm 2019. Chỉ trong khoảng hai mươi lăm năm làm nghề, Schiaparelli đã khiến thời trang trở thành một phần tự nhiên của giới tiền phong.



Thành viên Penta