Essays · Fashion as Design
Paul Poiret: Fashion is a Feast.
Một chiếc váy mở ra, và cả một thế giới đi theo.
Năm trăm năm mươi vật
Paul Poiret: Fashion is a Feast mở tại Musée des Arts Décoratifs, 107 rue de Rivoli, Paris, từ ngày 25 tháng 6 năm 2025 đến ngày 11 tháng 1 năm 2026. Triển lãm gom khoảng 550 tác phẩm: quần áo, phụ kiện, mỹ thuật và nghệ thuật trang trí.
Giám tuyển là Marie-Sophie Carron de la Carrière, người phụ trách bộ sưu tập thời trang và dệt may giai đoạn 1800 đến 1946 của MAD, cùng trợ lý giám tuyển Marie-Pierre Ribière. Anette Lenz làm chỉ đạo nghệ thuật. Không gian do Christopher Dessus và atelier Paf thiết kế.
Paul Poiret sinh năm 1879, mất năm 1944. Năm 1898 ông học việc ở nhà Jacques Doucet. Năm 1901 ông sang nhà Worth. Năm 1903 ông mở nhà mốt riêng. Chỉ vài năm sau, tên ông gắn với một thay đổi lớn trong tủ đồ của phụ nữ Paris.
Triển lãm không kể câu chuyện ấy như một tiểu sử. Nó bày ra những vật ông đã làm và những người ông đã làm việc cùng, để người xem tự thấy một đời sống sáng tạo trải rộng thế nào.
Bỏ corset
Đầu thế kỷ 20, trang phục của phụ nữ thượng lưu vẫn dựa vào corset, một khung bó chặt thân người để tạo dáng. Poiret đưa ra những dáng áo suông, buông theo cơ thể, với những màu sắc mạnh. MAD mô tả đó là việc giải phóng cơ thể khỏi sự gò bó của corset.
Trong số những món được nêu tên có chiếc váy dạ hội Joséphine năm 1907, thuộc bộ sưu tập mà MAD gọi là Manifesto. Tên gọi ấy nói nhiều. Đây không phải một mẫu đẹp đơn lẻ, mà là một tuyên bố về cách mặc.
Rồi chiếc váy dạ hội Mosaïque, khoảng năm 1908. Một chiếc áo khoác dạ hội khoảng năm 1910. Và chiếc áo khoác La Perse năm 1911, làm cùng hoạ sĩ Raoul Dufy. Ở chiếc áo ấy, vải không còn chỉ là chất liệu may. Nó là một bề mặt để vẽ.
Khi corset biến mất, cơ thể được phép cử động theo nhịp của chính nó. Quần áo không còn quyết định dáng người. Nó đi theo dáng người. Một thay đổi nghe đơn giản, nhưng nó đổi cả cách một người phụ nữ ngồi, bước, thở.
Một bữa tiệc nhiều món
Tựa đề triển lãm dùng chữ feast, bữa tiệc. Chữ ấy đúng theo nghĩa đen. Poiret nổi tiếng với những buổi tiệc do ông tổ chức, trong đó có La Mille et Deuxième Nuit, Đêm thứ một nghìn lẻ hai. Ở Triển lãm Quốc tế năm 1925, ông tham gia bằng ba chiếc sà lan neo trên sông Seine.
Nhưng bữa tiệc lớn nhất là cách ông gom các lĩnh vực về một chỗ. Năm 1911, ông lập trường Martine, nơi dạy thiết kế cho những cô gái có hoàn cảnh khó khăn. Cùng năm, ông lập Les Parfums de Rosine. Ông làm việc với các hoạ sĩ, nhà điêu khắc, nhà trang trí: Paul Iribe, Raoul Dufy, Maurice de Vlaminck, Georges Lepape, Louis Süe, Léon Bakst.
Triển lãm vì thế trải qua thời trang, nghệ thuật trang trí, nước hoa và ẩm thực. Mỗi thứ là một món trong cùng một bữa. Một chiếc váy, một chai nước hoa, một tấm vải in, một buổi tối được dàn dựng: chúng cùng nói một ngôn ngữ về màu sắc, sự tự do và niềm vui.
Điều đáng nhớ ở Poiret có lẽ là điều này. Ông không coi quần áo là một ngành riêng. Với ông, cái đẹp là một không gian để sống trong đó, từ lớp vải sát da đến mùi hương trong phòng, đến một buổi tối trên sông.
Fashion as Design