Essays · Contemporary Art

Gustav Metzger. Recreation of First Public Demonstration of Auto-Destructive Art.

Hình ra đời ở chỗ vật liệu mất đi.

Gustav Metzger, Recreation of First Public Demonstration of Auto-Destructive Art: tấm nylon căng khung bị axit ăn thủng thành những lỗ loang

Tate · Tate


Axit trên nylon

Tác phẩm bắt đầu bằng một thao tác rất đơn giản. Những tấm nylon được căng trên khung, giống như vải căng để vẽ. Metzger quét và phun axit lên. Chỗ axit chạm vào, sợi nylon co lại, mỏng đi, rồi thủng. Lỗ lan rộng, gặp nhau, để lộ khoảng không phía sau.

Trong vài phút, tấm vải thay đổi hoàn toàn. Không có nét cọ nào của nghệ sĩ. Hình trên bề mặt là hình của sự ăn mòn: mép lỗ nhăn, loang, không đều. Rồi đến lúc gần như không còn gì để nhìn.

Tate, bảo tàng giữ tác phẩm, dẫn lại một câu của Metzger về những bức tranh axit ông làm từ năm 1959: huỷ một tấm vải là tạo ra hình. Câu ấy tóm gọn cả phương pháp. Phá không phải để xoá. Phá là một cách vẽ.

Tate ghi năm 1960 cho buổi trình diễn gốc. Thứ bảo tàng giữ là một bản làm lại, thực hiện năm 2004 và làm lại lần nữa năm 2015. Danh mục chất liệu nghe rất đời thường: kính, vải, một cái bàn, túi rác, giấy, nhựa và thép. Tức là cả những thứ còn lại sau buổi trình diễn cũng thuộc về tác phẩm.

Nghệ thuật phản đối bom

Gustav Metzger sinh năm 1926 ở Nuremberg, Đức, trong một gia đình Do Thái gốc Ba Lan. Năm 1939, khi còn là một cậu bé, ông được đưa sang Anh. Phần lớn đời mình, ông sống và làm việc ở London.

Theo Tate, ông đặt ra khái niệm nghệ thuật tự huỷ vào đầu thập niên 1960 như một hành động phản đối chính trị: phản đối vũ khí hạt nhân, phản đối nỗi lo thường trực của thời Chiến tranh Lạnh. Một thế giới có thể tự xoá sổ trong vài phút thì cần một thứ nghệ thuật dám nhìn thẳng vào sự huỷ diệt.

Metzger viết nhiều tuyên ngôn. Trong đó có mấy nguyên tắc rõ ràng. Tác phẩm phải trở về hư không trong vòng hai mươi năm. Quá trình, một khi đã bắt đầu, tự tiếp diễn mà không cần nghệ sĩ. Và tác phẩm thuộc về không gian công cộng, không phải để một người mua về cất riêng. Năm 1962, ông trình bày ý tưởng trong bài viết Machine, Auto-creative and Auto-destructive Art đăng trên tạp chí Ark.

Những nguyên tắc ấy đi ngược mọi thứ thị trường nghệ thuật cần: một vật bền, có chữ ký, có thể bán lại.

Phá huỷ như một quá trình tạo hình

Metzger không đơn độc. Cùng thời, Jean Tinguely dựng Hommage à New York năm 1960, một cỗ máy được làm ra để tự phá mình trước khán giả. Năm 1966, trong Destruction in Art Symposium ở London, John Latham đốt những tháp sách ông gọi là Skoob Towers, chữ books viết ngược.

Nhưng tấm nylon của Metzger có một sự tĩnh lặng khác. Không có tiếng nổ, không có máy móc. Chỉ có một chất lỏng và một tấm vải, và thời gian để phản ứng hoá học diễn ra. Người xem đứng nhìn một thứ mất đi chậm rãi, gần như lặng lẽ.

Chính vì vậy mà câu chuyện không chỉ là phá. Axit làm việc theo cách riêng của nó. Nó chọn đường đi theo độ dày của sợi, theo độ căng của khung, theo lượng chất lỏng. Nghệ sĩ khởi động, còn vật liệu quyết định hình. Metzger trao phần lớn tác phẩm cho chính vật chất.

Làm lại một thứ đã biến mất

Có một nghịch lý trong việc một bảo tàng giữ tác phẩm này. Nghệ thuật tự huỷ được nghĩ ra để không thể lưu giữ. Vậy mà hôm nay nó có số hiệu, có mục trong danh mục, được trưng bày ở Tate Britain.

Bản làm lại giải quyết nghịch lý ấy theo một cách trung thực. Nó không giả vờ là tấm vải gốc. Nó thừa nhận rằng thứ còn lại chỉ là một lần diễn lại, và những mảnh vật liệu sau đó. Cái được bảo tồn không phải là vật, mà là cử chỉ.

Cũng như những bức tường sô-cô-la của Anya Gallaccio đổi màu dần theo ngày, tác phẩm của Metzger nhắc rằng một vật có thể đẹp nhất ở lúc nó đang thay đổi. Nhìn nó, người xem không hỏi tác phẩm là gì. Họ hỏi nó đang trở thành gì.



Thành viên Penta