Essays · Photography

Hiroshi Sugimoto. Dioramas.

Nhắm một mắt lại, cái giả bắt đầu sống.

Hiroshi Sugimoto, Dioramas: ảnh đen trắng một mô hình sinh cảnh trong bảo tàng, thú nhồi bông trước nền phong cảnh vẽ

Fraenkel Gallery · Fraenkel Gallery


Một người mới đến New York

Năm 1974, Hiroshi Sugimoto đến New York. Ông khi ấy ngoài hai mươi tuổi, sinh ở Tokyo năm 1948. Một trong những nơi ông đến thăm đầu tiên ở thành phố mới là Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, American Museum of Natural History.

Ở đó có những phòng trưng bày diorama: các mô hình sinh cảnh đặt sau kính, trong đó thú được nhồi bông, đặt giữa cây cỏ giả, trước một bức tường cong vẽ phong cảnh. Người ta dựng chúng để khách tham quan thấy một con thú trong môi trường sống của nó, mà không phải đi đến châu Phi hay Bắc Cực.

Sugimoto nhận ra một điều. Nhìn bình thường, những mô hình ấy trông giả hoàn toàn. Ánh đèn không tự nhiên, con thú đứng cứng đờ, đường nối giữa đất thật và nền vẽ lộ ra. Nhưng khi ông nhắm một mắt lại, cảnh bỗng trở nên thật. Mất đi chiều sâu của hai mắt, bộ não không còn phân biệt được con thú ba chiều với phong cảnh vẽ phẳng phía sau.

Máy ảnh chỉ có một mắt

Máy ảnh cũng nhìn bằng một mắt. Sugimoto hiểu ra rằng ông vừa tìm được cách thấy thế giới như máy ảnh thấy. Theo lời ông, dù đối tượng giả đến đâu, một khi đã được chụp lại, nó cũng thật như thật.

Loạt Dioramas bắt đầu từ ý nghĩ ấy. Ông đặt máy ảnh trước tấm kính và in ảnh bạc gelatin đen trắng. Không có màu, những dấu hiệu dễ làm lộ cái giả cũng mờ đi: da thú bạc màu, sơn nền quá rực. Trong đen trắng, mọi thứ hoà vào một thang xám chung.

Kết quả là những bức ảnh trông như ảnh chụp ngoài thiên nhiên hoang dã. Nyala, Mountain Lion, Galapagos, Double Wattled Cassowary, Mandrill, cùng năm 1980. Con thú đứng giữa khung, có khi đang nhìn thẳng ra, có khi đang cúi xuống. Không có gì trong khung hình báo trước rằng đây là bảo tàng. Chỉ tên tác phẩm và bối cảnh của loạt ảnh cho người xem biết điều đó.

Loạt ảnh không chỉ có thú. Pennsylvanian Bay năm 1980 và Ordovician Period năm 1992 là những mô hình biển cổ đại, tái dựng những thời kỳ hàng trăm triệu năm trước, khi chưa có ai để chụp chúng. Neanderthal năm 1994 là mô hình người tiền sử. Ở những tấm này, câu hỏi thật hay giả càng rõ: không có cảnh gốc nào để so.

Bảo tàng cũng là một bức ảnh

Dioramas thường được đọc là một trò đùa thông minh về nhiếp ảnh. Nhưng nó còn nói về chính bảo tàng. Mô hình sinh cảnh là một cách bảo tàng tái hiện thế giới: chọn một khoảnh khắc, đóng khung, đặt sau kính, chiếu đèn. Đó chính là những việc nhiếp ảnh làm.

Sugimoto chụp một bức ảnh về một thứ vốn đã là một bức ảnh ba chiều. Hai lớp tái hiện chồng lên nhau, và kết quả lại gần với cảm giác thật hơn cả hai lớp riêng lẻ. Nó khiến người xem tự hỏi: mình đã tin vào bao nhiêu hình ảnh chỉ vì chúng được đóng khung đúng cách?

Có một chi tiết nhỏ đáng nghĩ. Những con thú trong mô hình từng sống thật. Chúng bị săn, bị lột da, được nhồi và đặt vào tư thế mà người dựng cảnh chọn. Cái chết của chúng là có thật, cuộc sống trong mô hình là dựng lại. Bức ảnh của Sugimoto giữ cả hai trong cùng một khung hình mà không nói ra.

Ông tiếp tục loạt này nhiều năm sau. California Condor, Lion, Gorilla đều mang năm 1994. Dioramas cũng thường được xem là loạt ảnh sớm nhất của Sugimoto, cửa ngõ vào mọi thứ ông làm sau đó, từ rạp chiếu phim đến Seascapes. Ở loạt biển, ông đi tìm cảnh không đổi qua mọi thời đại. Ở đây, ông chụp những cảnh được dựng để trông như không bao giờ đổi. Hai loạt ảnh đứng hai phía của cùng một câu hỏi về thời gian và cái thật.



Thành viên Penta