Essays · Olfactory Art
Ilse Bing. Salut de Schiaparelli.
Không chụp được mùi, thì chụp ánh sáng quanh nó.
© Victoria and Albert Museum, London; Bequeathed by Ilse Bing Wolff · Victoria and Albert Museum (V&A)
Ba chai nước hoa cho ba thời điểm
Năm 1934, Elsa Schiaparelli đưa ra ba loại nước hoa cùng lúc, mỗi loại cho một thời điểm trong ngày. Schiap cho ban ngày. Soucis cho buổi chiều. Salut cho buổi tối.
Theo Victoria and Albert Museum ở London, Salut mang mùi hoa loa kèn, và được nghĩ ra để đi cùng dòng quần áo thể thao của Schiaparelli. Một nhà may tên tuổi ở Paris lúc ấy không chỉ bán váy. Họ bán một cách sống trọn ngày, từ sáng đến tối, và nước hoa là một phần của cách sống ấy.
Để quảng cáo Salut, Ilse Bing chụp một tấm ảnh trong đó Bettina Bergery, cộng sự của Schiaparelli, nằm giữa những bông loa kèn. Hoa ở đó để gợi phần hoa trong mùi nước hoa. Tấm ảnh được đăng trên tạp chí L'Art Vivant năm 1934.
Bản mà V&A giữ là một bản in gelatin bạc làm năm 1988 từ âm bản gốc năm 1934. Phần hình khoảng 32,8 x 26,4 cm. Nó đến bảo tàng theo di chúc của chính nhiếp ảnh gia, dưới tên Ilse Bing Wolff.
Ilse Bing ở Paris
Ilse Bing sinh năm 1899 ở Frankfurt, Đức, và mất năm 1998. Bà chuyển đến Paris năm 1930, khi thành phố này là trung tâm của nhiếp ảnh tiên phong châu Âu. Bà làm việc với máy ảnh cỡ nhỏ, gọn, cho phép chụp nhanh và từ những góc lạ.
Trong những năm giữa hai cuộc chiến, Bing là một trong số ít phụ nữ làm nhiếp ảnh chuyên nghiệp ở Paris. Ảnh của bà được đăng trên Vogue, Adam và nhiều tạp chí khác. Bà chụp thời trang, chân dung, kiến trúc, đường phố, và không coi ranh giới giữa ảnh nghệ thuật và ảnh đặt hàng là một bức tường.
Salut de Schiaparelli nằm đúng trên ranh giới ấy. Nó là ảnh quảng cáo, được đặt hàng để bán một sản phẩm. Nhưng nó cũng là một thử nghiệm kỹ thuật và thị giác, của một người đang tìm ngôn ngữ riêng cho nhiếp ảnh.
Về sau, Bing rời châu Âu sang New York, nơi bà sống phần còn lại của đời mình. Tấm ảnh năm 1934 thuộc về giai đoạn Paris, giai đoạn bà được nhớ đến nhiều nhất.
Solarise: ánh sáng đảo chiều
Âm bản của Salut được solarise. Đó là cách để âm bản tiếp xúc thêm với ánh sáng ngay trong buồng tối, khi đang tráng. Kết quả là một hình ảnh bị đảo ngược một phần: có vùng tối hoá sáng, có đường viền sáng mảnh chạy quanh các vật.
Bing cho rằng bà tự tìm ra kỹ thuật này. Cùng thời điểm ấy, ở Paris, Man Ray và Lee Miller cũng thử nghiệm với nó. Solarise vì vậy thuộc về một bầu không khí chung: nhiều nhiếp ảnh gia cùng tìm cách để ảnh không chỉ ghi lại cái nhìn thấy, mà làm cho cái nhìn thấy trở nên xa lạ.
Với một quảng cáo nước hoa, lựa chọn này có ý nghĩa riêng. Ánh sáng bị đảo chiều làm cho cảnh vật như đang toả ra một thứ gì đó. Những bông loa kèn không đứng yên như trong một bức tĩnh vật. Chúng như có một quầng sáng quanh mình, giống cách một mùi lan ra khỏi bông hoa mà mắt không thấy.
Tấm ảnh đáng nhớ vì nó thành thật với giới hạn của mình. Nhiếp ảnh không chụp được mùi. Bing không tìm cách che giấu điều đó. Bà dùng thứ ảnh có, ánh sáng, và bẻ cong nó vừa đủ để người xem cảm thấy một thứ không nằm trong khung hình. Cùng thời gian ấy, chính Schiaparelli cũng coi lọ nước hoa như một vật để ngắm. Mùi hương ở nhà may này luôn có một đời sống bằng hình.
Olfactory Art