Essays · Modern Art
Jacob Epstein. Torso in Metal from 'The Rock Drill'.
Tác phẩm này được hoàn thành bằng cách bớt đi.
Tate · Tate
Một người máy trên chiếc máy khoan
Năm 1913, ở London, Jacob Epstein bị cuốn vào sức hút của máy móc. Đó là những năm các trào lưu Lập thể, Vị lai và Vortic thi nhau khám phá sự mới mẻ của thời cơ giới hóa. Epstein mua một chiếc máy khoan đá công nghiệp đã qua sử dụng. Trên chiếc máy ấy, ông dựng một hình người bằng thạch cao, cao lớn, như đang cưỡi và điều khiển nó.
Epstein sinh ra ở New York và từng nói máy khoan đá là thứ ông biết rõ từ thành phố ấy. Ông không muốn tác phẩm hoàn toàn trừu tượng. Ông muốn chuyển cảm giác của mình về cỗ máy, như một sinh thể sống, sang ngôn ngữ điêu khắc.
Tháng 3 năm 1915, tác phẩm được trưng bày tại triển lãm của London Group. Hình người thạch cao gắn trên chiếc máy khoan thật. Người xem thấy một thứ nửa người nửa máy, thân hình góc cạnh, đầu như đội mũ giáp có tấm che mặt, và trong lồng ngực là một hình hài nhỏ nằm cuộn lại.
Người máy mang con
Năm 1940, trong tự truyện, Epstein mô tả tác phẩm ban đầu là một người máy có dáng máy móc, che mặt, đầy đe dọa. Ông viết rằng nó mang trong mình con của nó, được che chở kỹ. Hình hài nhỏ trong lồng ngực chính là đứa con ấy.
Chi tiết này làm tác phẩm phức tạp hơn một lời ca ngợi máy móc. Người máy vừa là kẻ khoan phá, vừa là kẻ sinh ra và bảo vệ. Sức mạnh cơ khí được hình dung như một giống loài mới, có thể tự sinh sôi.
Epstein cũng viết rằng niềm say mê máy móc của ông không kéo dài. Ông gọi hình tượng ấy là con quái vật Frankenstein mà chính con người đã tự biến mình thành. Nhìn lại, ông thấy tác phẩm như một lời báo trước của cuộc đại chiến.
Chiến tranh và nhát cắt
Thế chiến thứ nhất là cuộc chiến đầu tiên mà máy móc giết người ở quy mô chưa từng có. Súng máy, pháo, khí độc. Theo Tate, thái độ của Epstein với máy móc thay đổi hoàn toàn trước số thương vong ấy.
Sau lần trưng bày năm 1915, Epstein tháo bỏ chiếc máy khoan. Ông cắt hình người ở ngang thắt lưng. Ông bỏ bàn tay trái và cánh tay phải. Hồ sơ của Tate so sánh kỹ hơn: trong bản thạch cao, cánh tay phải còn cẳng tay và bàn tay, nhưng trong bản đồng thì bị bỏ đi; còn cánh tay trái, vốn cụt trong bản thạch cao, thì trong bản đồng lại vươn ngang qua thân.
Rồi ông đúc phần còn lại bằng đồng. Năm 1916, tác phẩm được trưng bày lại tại London Group dưới cái tên mới: Torso in Metal from The Rock Drill. Một bản đúc sớm được Phòng trưng bày Quốc gia Canada mua năm 1956, nhiều khả năng chính là bản đã trưng bày năm 1916.
Hình người từng đe dọa giờ trông dễ tổn thương. Tate viết rằng nó giống nạn nhân hơn là kẻ gây ra bạo lực. Không còn cỗ máy để điều khiển, không còn chân để đứng, không còn bàn tay để cầm. Chỉ còn cái đầu đội giáp, cái thân góc cạnh, và đứa con vẫn nằm trong lồng ngực.
Nửa thân tượng ở Tate
Bản đồng ở Tate cao khoảng 70 phân, rộng 58 phân, sâu 44 phân. Nó được mua từ bà Epstein, vợ góa của nhà điêu khắc, năm 1960. Nó không có chữ khắc. Ngày nay tác phẩm được treo trong khu nghệ thuật Anh giai đoạn 1920 đến 1940 ở Tate Britain.
So với chiếc máy khoan thật và hình người cao lớn năm 1915, nửa thân tượng này nhỏ đến bất ngờ. Nó không còn là một tuyên ngôn về tương lai. Nó là cái còn sót lại sau khi tương lai ấy đã đến và mang theo những gì nó mang.
Đặt cạnh những hình người gầy của Giacometti sau Thế chiến thứ hai, Torso in Metal cho thấy một điều chung của điêu khắc thế kỷ 20: sau mỗi cuộc chiến, thân thể con người trong nghệ thuật lại mỏng đi, vỡ ra, thiếu đi một phần.
Epstein không làm tượng về chiến tranh. Ông để chiến tranh làm việc trên tượng của mình. Nhát cắt ngang thắt lưng là dấu vết của một thời điểm cụ thể, khi một người nghệ sĩ thôi tin vào máy móc.
Modern Art