Essays · Olfactory Art

Jiabao Li. Menstrual Garden.

Một mùi bị giấu đi vẫn là một mùi.

Jiabao Li, Menstrual Garden: sắp đặt với các điêu khắc protein in 3D và những điểm ngửi mùi

Olfactory Art Keller · Olfactory Art Keller


Một khu vườn trong phòng trưng bày

Từ 17 tháng 11 năm 2022 đến 7 tháng 1 năm 2023, Olfactory Art Keller ở New York mở một triển lãm nhóm có cái tên không vòng vo: Bodies Odors Trauma Disease, nghĩa là thân thể, mùi, chấn thương, bệnh tật. Bốn nghệ sĩ góp mặt: Jiabao Li, Curatela Placebo, David Falsberg và Mary Jones.

Tác phẩm của Jiabao Li mang tên Menstrual Garden, khu vườn kinh nguyệt. Nguồn triển lãm gọi nó là một cuộc điều tra khoa học và một sắp đặt đa giác quan. Cả hai phần đều quan trọng như nhau.

Li là nghệ sĩ làm việc giữa nghệ thuật, công nghệ và khoa học sự sống. Nhiều dự án của bà bắt đầu ở phòng thí nghiệm và kết thúc ở phòng trưng bày. Menstrual Garden đi đúng con đường ấy.

Ba mùi của một chu kỳ

Phần khứu giác của tác phẩm tái tạo ba mùi. Mùi máu kinh tươi. Mùi máu kinh ứ đọng. Và một mùi mà tác phẩm gọi là mùi của cơn đau kinh.

Hai mùi đầu đến từ vật chất. Chúng có thể được phân tích, đo, dựng lại. Mùi thứ ba thì lạ hơn. Cơn đau không có phân tử riêng để ngửi. Đặt tên cho nó là một lựa chọn của nghệ sĩ: nói rằng cơn đau cũng là một phần của thân thể, cũng có mặt, cũng đáng được đưa vào phòng như hai mùi kia.

Ba mùi đứng cạnh nhau như ba thời điểm. Lúc bắt đầu. Lúc kéo dài. Lúc thân thể lên tiếng. Người ngửi không cần phải có kinh nguyệt để hiểu điều đó. Họ chỉ cần chịu cúi xuống và hít vào một mùi mà họ đã được dạy là không nên nhắc tới.

Nguồn triển lãm đặt ra một câu hỏi thẳng: điều gì cho máu kinh những mùi riêng của nó? Tác phẩm không trả lời bằng một đoạn văn. Nó trả lời bằng chính các mùi.

Mười protein được phóng to

Phần thị giác của khu vườn là những điêu khắc in 3D. Chúng mô phỏng mười loại protein phổ biến nhất chỉ có trong máu kinh, và cả những protein được nuôi từ tế bào gốc tìm thấy trong máu kinh của chính nghệ sĩ.

Protein nhỏ tới mức không kính hiển vi thông thường nào cho thấy hình dạng của nó. Trong phòng trưng bày, chúng trở thành những vật có kích thước, có khối, có bóng đổ, đứng như cây trong vườn. Cái tên khu vườn đến từ đó.

Theo mô tả dự án, Li theo dõi protein trong máu kinh của chính mình qua một thời gian dài. Dữ liệu ấy trở thành hình. Thân thể của nghệ sĩ vừa là nguồn mẫu, vừa là chủ đề, vừa là người trình bày.

Trong khuôn khổ triển lãm, nhà hoá sinh Cooper Galvin cùng tham gia một buổi trình bày. Tác phẩm cũng hỏi: liệu tế bào gốc trong máu kinh có chứa suối nguồn tuổi trẻ? Đó là một câu hỏi được để ngỏ, không phải một lời hứa.

Vì sao một mùi bị giấu

Ở nhiều nơi, kinh nguyệt vẫn là chuyện nói nhỏ. Quảng cáo băng vệ sinh từng dùng chất lỏng màu xanh thay cho màu đỏ. Mùi của nó còn bị giấu kỹ hơn, sau những lớp hương hoa. Menstrual Garden không tranh cãi với những thói quen ấy. Nó chỉ đặt vật chất lên bàn.

Nghệ thuật khứu giác đã nhiều lần làm việc với mùi thân thể, như khi Sissel Tolaas và Christina Agapakis nuôi phô mai từ vi khuẩn trên da người. Li đi vào một vùng còn kín hơn. Và bà mang theo công cụ của phòng thí nghiệm, để sự thẳng thắn của tác phẩm có một nền dữ kiện.

Điều đọng lại sau khu vườn không phải cảm giác khó chịu. Mà là một nhận ra đơn giản: mùi này đã luôn ở đó. Ta chỉ vừa được cho phép ngửi nó.



Thành viên Penta