Essays · Olfactory Art
Jim Nutt. Now! Hairy Who Makes You Smell Good.
Một lời hứa về mùi, in trên một tờ giấy không có mùi.
The Art Institute of Chicago, Gift of Gladys Nilsson and Jim Nutt · The Art Institute of Chicago
Sáu người tự đặt tên cho mình
Hairy Who là một nhóm sáu nghệ sĩ ở Chicago: Jim Falconer, Art Green, Gladys Nilsson, Jim Nutt, Suellen Rocca và Karl Wirsum. Theo Art Institute of Chicago, cả sáu đều tốt nghiệp trường School of the Art Institute of Chicago, và tự đặt tên cho nhóm.
Từ năm 1966 đến 1969, họ tổ chức những cuộc trưng bày tại Hyde Park Art Center, một trung tâm nghệ thuật ở khu South Side của thành phố. Tranh của họ màu sắc chói, nét vẽ đậm, đầy hình người méo mó, chữ viết, trò chơi chữ. Nó mượn nhiều từ truyện tranh, quảng cáo, bao bì và những thứ in rẻ tiền của đời sống thường ngày.
Ở thời điểm mà New York giữ vị trí trung tâm của nghệ thuật Mỹ, nhóm Hairy Who làm một thứ nghệ thuật rất riêng của Chicago. Họ không cố giống ai. Và cái tên của nhóm, nửa như câu hỏi, nửa như trò đùa, đã nói lên điều ấy.
Nhiều năm sau, từ tháng 9 năm 2018 tới tháng 1 năm 2019, Art Institute of Chicago mở Hairy Who? 1966 to 1969, triển lãm lớn đầu tiên dành riêng cho nhóm, giới thiệu từng nghệ sĩ và cách thẩm mỹ chung của họ thay đổi bộ mặt nghệ thuật Chicago.
Một áp phích nói giọng quảng cáo
Năm 1968, Jim Nutt làm tờ áp phích Now! Hairy Who Makes You Smell Good. Theo mô tả trong hồ sơ đấu giá của Phillips, tờ áp phích xuất phát từ một bản vẽ gốc làm cho triển lãm Hairy Who lần thứ ba tại Hyde Park Art Center, diễn ra từ ngày 5 tháng 4 tới ngày 11 tháng 5 năm 1968.
Bản thuộc bộ sưu tập Art Institute of Chicago được ghi là in offset bằng mực xanh lam trên giấy trắng có tráng phủ, khổ khoảng 54 x 42 cm. Đó là quà tặng của Gladys Nilsson và Jim Nutt, hai thành viên của nhóm, cũng là vợ chồng.
Tựa đề đọc như dòng chữ trên một hộp xà bông hay một chai nước khử mùi. Chữ Now với dấu chấm than là giọng của quảng cáo: có ngay, mới ra, đừng bỏ lỡ. Rồi lời hứa: làm bạn thơm tho. Chỉ có điều, sản phẩm được quảng cáo lại là một nhóm nghệ sĩ.
Một triển lãm tranh không làm ai thơm hơn. Ai cũng biết thế. Tờ áp phích biết người đọc biết thế, và đùa với chính điều ấy. Nó mượn ngôn ngữ của hàng tiêu dùng để nói về nghệ thuật, như thể nghệ thuật cũng là một món hàng trên kệ, cũng hứa hẹn biến đổi cơ thể người mua.
Mùi như một lời hứa được in ra
Những năm 1960 ở Mỹ là thời của quảng cáo trên truyền hình, tạp chí, bảng hiệu. Rất nhiều trong số đó bán cùng một điều: một cơ thể sạch hơn, thơm hơn, được chấp nhận hơn. Mùi của cơ thể trở thành một vấn đề cần giải quyết, và sản phẩm là lời giải.
Nutt không cần vẽ một chai xà bông để chỉ ra điều ấy. Ông chỉ cần một câu. Người xem tự nhận ra giọng điệu vì họ đã nghe nó hàng nghìn lần. Tờ áp phích hoạt động giống như một tấm gương: nó trả lại cho người đọc cái ngôn ngữ họ đã quen tới mức không còn nghe thấy.
Đây là một cách nói về mùi mà không có mùi. Mùi trong tờ áp phích tồn tại hoàn toàn trong chữ, trong trí tưởng tượng, trong những gì người đọc mang sẵn trong đầu. Nhiều nghệ sĩ sau này cũng làm việc với thứ ngôn ngữ của sản phẩm và kệ hàng, như Sylvie Fleury, xem thêm Aura Soma.
Tờ áp phích của Nutt đáng nhớ vì nó nhẹ. Nó không lên án quảng cáo, không giảng giải về xã hội tiêu dùng. Nó chỉ cười. Và trong tiếng cười ấy, người đọc thấy rõ hơn cách mà mùi, thứ riêng tư nhất của một cơ thể, đã bị biến thành một lời hứa in hàng loạt, dán lên tường, bán cho tất cả mọi người.
Olfactory Art