Essays · Olfactory Art

Larry Bamburg. TalctoTile.

Một hòn đá, và bản sao của nó bằng xà phòng.

Larry Bamburg, TalctoTile: tháp xếp lớp gạch men, xà phòng mỡ bò và đá talc thô

Larry Bamburg, TalctoTileTower, from a unstable foundation, 2016 · Art in America


Hòn đá bắt đầu mọi thứ

Talc là một loại đá có mặt trong rất nhiều đồ dùng gia đình: phấn rôm, mỹ phẩm, giấy, sơn. Nhưng gần như không ai nhìn thấy nó ở dạng nguyên khối. Người ta chỉ quen talc khi nó đã được nghiền thành bột trắng, mịn, không hình dạng.

Larry Bamburg, nghệ sĩ điêu khắc người Mỹ, bắt đầu loạt TalctoTile từ những khối talc lớn còn nguyên. Mặt đá mềm, hơi bóng, màu nhạt như sữa pha. Một thứ đá mà móng tay có thể cào xước.

Chính bề mặt và màu sắc ấy khiến Bamburg đi tìm một thứ tương đương. Không phải một bản sao y hệt, mà một vật có cùng cảm giác với đá, nhưng vẫn phân biệt được với đá.

Sau một loạt lựa chọn, ông dừng ở xà phòng.

Xà phòng mỡ bò nấu lạnh

Bamburg tự nấu xà phòng theo phương pháp nấu lạnh, đổ thành những tấm lớn. Chất béo là mỡ bò, loại mỡ người ta dùng làm xà phòng từ nhiều thế kỷ trước. Ông thêm phẩm màu vào xà phòng.

Những tấm xà phòng được xếp chồng lên nhau, xen với gạch men, loại gạch thường ốp trong nhà tắm. Trên đỉnh là những khối talc thô. Một tác phẩm trong loạt mang tên TalctoTileTower, from a unstable foundation, làm năm 2016. Danh sách chất liệu của nó gồm talc, gạch men, xà phòng mỡ bò nấu lạnh, phẩm màu, gỗ dán, keo xây dựng, phụ kiện kim loại, và cả ong.

Nhìn từ xa, các tháp trông như địa tầng của một vách đá: lớp này chồng lên lớp kia, màu này nối màu kia. Lại gần, người xem nhận ra đá thật, gạch thật và xà phòng thật nằm cạnh nhau, và khó nói lớp nào là lớp nào.

Rồi đến mùi. Theo bài điểm triển lãm trên Art in America, phòng trưng bày thoảng một mùi bạc hà ngọt đón người xem ngay từ cửa. Đá talc không mang mùi đó. Gạch men cũng không. Mùi ấy chỉ có thể đến từ xà phòng.

Bản gốc và bản sao

Triển lãm có tên TalctoTile, PL'd to MDO, mở tại Simone Subal Gallery ở New York từ 14 tháng 2 đến 20 tháng 3 năm 2016. Đây là triển lãm cá nhân thứ hai của Bamburg tại gallery này. Gallery mô tả toàn bộ loạt tác phẩm như một cuộc chơi với mối quan hệ không bao giờ ngã ngũ giữa bản gốc và bản sao.

Trong TalctoTile, bản gốc là hòn đá. Bản sao là xà phòng. Nhưng bản sao không nằm ở một phòng khác, cũng không được trưng như một mô hình. Nó được đặt ngay cạnh bản gốc, chồng lên bản gốc, đỡ lấy bản gốc.

Một bên là vật do địa chất tạo ra trong hàng triệu năm. Một bên là vật do một người nấu trong vài tuần. Cả hai cuối cùng đều đi về cùng một chỗ: phòng tắm. Talc thành phấn rôm. Xà phòng thành bọt. Gạch men làm tường.

Bamburg không nói bên nào quan trọng hơn. Ông chỉ xếp chúng lên nhau, và để trọng lực làm phần việc còn lại. Tên một tác phẩm đã nói trước điều đó: from a unstable foundation, từ một nền móng không vững.

Một vật có đời sống

Xà phòng không phải chất liệu bền. Nó hút ẩm, co lại, đổi màu, nhạt mùi. Một tháp xà phòng đặt trong phòng trưng bày vài tuần sẽ không còn giống hệt ngày khai mạc. Ở điểm này, bản sao lại sống động hơn bản gốc. Đá talc đứng yên. Xà phòng thì già đi.

Có một cách đọc khác, gần với Lick and Lather của Janine Antoni, nơi xà phòng được đúc thành gương mặt rồi mòn đi dưới nước. Bamburg không đưa cơ thể vào. Nhưng ai bước vào phòng cũng mang theo ký ức riêng về một nhà tắm: mùi xà phòng trên tay, lớp phấn trên da em bé, những viên gạch lạnh dưới chân.

TalctoTile đáng nhớ vì nó để một mùi rất bình thường làm việc của điêu khắc. Không cần mô tả nhà tắm. Chỉ cần xếp đúng vật liệu, mùi sẽ tự dựng nên căn phòng.



Thành viên Penta