Essays · Olfactory Art
Lucy Dodd. Cake 4 Catfish.
Một bức tranh chưa khô hẳn thì vẫn còn đang sống.
Lucy Dodd, Beyond Blind (1981 ½), 2013 · Art in America
Một bữa tiệc cá da trơn
Cake 4 Catfish là triển lãm cá nhân đầu tiên của Lucy Dodd tại David Lewis Gallery, một gallery mới mở ở tầng năm số 88 phố Eldridge, khu Lower East Side, New York. Triển lãm mở từ 24 tháng 11 năm 2013 đến 12 tháng 1 năm 2014.
Buổi khai mạc được giới thiệu như một bữa tiệc góp món cho người ăn cá. Dodd dọn cá da trơn chiên và một nồi súp nặng mùi cho khách. Theo những ghi chép về buổi tối ấy, cuộc vui kết thúc bằng việc khách ném bánh sinh nhật vào mặt nhau. Tên triển lãm vì thế không phải một ẩn dụ. Có bánh thật, có cá thật.
Nhưng mùi của triển lãm không chỉ đến từ bếp. Nó đến từ những bức tranh trên tường.
Tranh vẽ bằng những thứ không phải sơn
Tranh của Dodd rất lớn. Những tấm vải khổng lồ bôi tầm ma, oxit sắt, cùng nhiều chất liệu khác mà người ta thường tìm trong bếp hay trong rừng hơn là trong hộp màu. Với mùi nồng của chúng, các bức tranh như đang lên men ngay trong phòng.
Danh sách vật liệu của một bức năm 2013, 2 Doors, 1 Tomb, Coming Through the Back Side of Death-Right, cho thấy cách bà làm việc: chiết xuất lá, yerba maté, quả mọng, rong wakame, khói lỏng, vỏ óc chó dại, khoáng sắt lấp lánh, tảo spirulina, quả thuỷ tùng, hematit, địa y đen, nước tiểu, than, con giống kombucha, tầm ma và bột màu. Mười mấy thứ, mỗi thứ một màu và một mùi.
Dodd không vẽ trên giá. Bà trải vải trực tiếp lên sàn xưởng, rồi đổ, xoa, rắc vật liệu lên. Những bức tranh đầu tiên rộng chừng 3,6 mét mỗi chiều, bà làm ngay trên sàn căn hộ ở Brooklyn.
Nước tiểu trong danh sách có một câu chuyện riêng. Trong một cuộc phỏng vấn sau này, Dodd kể con chó của bà, cũng là trợ lý xưởng suốt mười ba năm, từng tè lên những tấm vải trải dưới sàn. Ban đầu bà bực. Rồi bà chấp nhận, và thử thêm bột màu vào chỗ đó. Từ đó nó thành một vật liệu.
Hành lang và đồ đạc
Ở lối vào gallery, hành lang được phủ bằng một sắp đặt lộn xộn: ghế Breuer với mặt ngồi đan bằng dây thừng xếp không theo trật tự nào, những bức tranh hình thoi dựa vào tường, những chiếc bàn kính có tỉ lệ kỳ lạ đặt lung tung.
Sự lộn xộn ấy khiến gallery bớt giống một phòng trưng bày và giống hơn một căn nhà đang có người ở. Có đồ ăn, có đồ đạc, có mùi. Tranh treo trong đó không đứng tách khỏi đời sống. Chúng là một phần của nó.
Dodd từng nói bà dùng những vật liệu này vì chúng có ý nghĩa, vì bà có quan hệ với chúng. Bà cũng nói bà không cố nghĩ ra ý tưởng, chỉ lấy những gì đang ở trước mặt. Cách làm ấy giải thích vì sao tranh của bà có mùi: bà vẽ bằng chính môi trường quanh mình.
Hội hoạ như một quá trình sống
Phần lớn hội hoạ hướng tới sự ổn định. Sơn khô, vecni phủ lên, tranh được giữ ở nhiệt độ và độ ẩm cố định để không đổi. Tranh của Dodd đi hướng khác. Kombucha là một khối vi sinh sống. Trà, lá, quả là chất hữu cơ. Chúng tiếp tục biến đổi sau khi hoạ sĩ dừng tay.
Mùi là dấu hiệu rõ nhất của sự biến đổi ấy. Người xem không thấy vi khuẩn làm việc, nhưng ngửi thấy. Một bức tranh như thế không bao giờ hoàn toàn đứng yên trên tường.
Đặt cạnh Swamp Fat của Candice Lin, nơi một khối mỡ lợn ngấm mùi được mời xoa lên da, Cake 4 Catfish cho thấy một thế hệ nghệ sĩ coi mùi của vật hữu cơ là chất liệu, không phải tác dụng phụ.
Cake 4 Catfish đáng nhớ vì nó để hội hoạ có mùi mà không cần thêm mùi vào. Mùi đã có sẵn trong vật liệu. Dodd chỉ không che nó đi.
Olfactory Art