Essays · Modern Art

On Kawara. I Got Up.

Mỗi tấm thiệp là một dấu vết.

On Kawara, I Got Up: bưu thiếp đóng dấu giờ thức dậy

Một tấm bưu thiếp mỗi sáng

Mỗi sáng, On Kawara chọn hai tấm bưu thiếp. Thường là ảnh phong cảnh của thành phố ông đang ở, loại bán ở quầy báo cho khách du lịch. Mặt sau, ông đóng một con dấu cao su: I GOT UP AT, kèm giờ thức dậy chính xác đến từng phút. Rồi địa chỉ người nhận. Rồi ngày tháng. Rồi gửi đi.

Không có lời chào. Không có câu kể chuyện. Không có chữ ký.

Hai người nhận thường là bạn bè, người quen trong giới nghệ thuật. Có khi một người nhận hàng trăm tấm liên tiếp. Họ không được yêu cầu trả lời. Việc của họ chỉ là nhận.

Kawara làm việc này mỗi ngày, từ năm 1968 đến năm 1979, ở bất cứ thành phố nào ông có mặt. Mexico City, New York, Paris, Stockholm, Tokyo. Tấm bưu thiếp đổi cảnh, con dấu thì không đổi. Tập hợp lại, chúng thành một bản đồ đi lại của một người, và cùng lúc là một cuốn lịch của những buổi sáng.

Tác phẩm là một thói quen

Điều khiến I Got Up trở thành nghệ thuật không nằm ở từng tấm thiệp. Một tấm thiệp đơn lẻ gần như không có gì để nhìn: một bức ảnh du lịch bình thường, một dòng chữ in. Tác phẩm nằm ở sự lặp lại. Ở việc không bỏ một ngày nào.

On Kawara thuộc thế hệ nghệ sĩ ý niệm, những người cho rằng ý tưởng và quá trình có thể là tác phẩm, không cần một vật thể đẹp để chiêm ngưỡng. Nhưng ông khác nhiều người cùng thời ở chỗ ông không giải thích. Ông gần như không trả lời phỏng vấn, không để lại tuyên ngôn, không cho chụp ảnh chân dung. Tác phẩm tự đứng.

Cùng thời gian đó, ông làm những loạt khác theo cùng một logic. Today, những bức tranh chỉ vẽ ngày tháng của chính ngày vẽ, trắng trên nền đơn sắc, nếu không xong trong ngày thì huỷ. I Went, những tấm bản đồ ghi lại đường ông đi mỗi ngày. I Met, danh sách những người ông gặp. I Am Still Alive, những bức điện tín gửi bạn bè, chỉ có một câu ấy.

Đặt cạnh nhau, chúng là một hệ thống ghi chép về một đời sống. Thức dậy. Đi. Gặp. Còn sống. Những động từ đơn giản nhất.

Thời gian như chất liệu

Hội hoạ quen dùng màu, dùng đá, dùng gỗ. Kawara dùng thời gian. Không phải thời gian được vẽ lại, mà thời gian thật, trôi qua từng phút, được đóng dấu lên giấy.

Con số trên mỗi tấm thiệp là một sự thật nhỏ. 8:42. 11:15. 6:03. Có ngày dậy sớm, có ngày dậy muộn. Người nhận không biết vì sao. Họ chỉ biết rằng buổi sáng hôm ấy, ở một thành phố nào đó, có một người đã thức dậy và nghĩ đến việc báo điều đó cho họ.

Đó là một cử chỉ rất nhỏ và rất riêng. Nhưng khi lặp lại hàng nghìn lần, nó trở thành một câu hỏi lớn: sự tồn tại của một người được đo bằng gì? Bằng những việc lớn họ làm, hay bằng những buổi sáng bình thường nối tiếp nhau?

Kawara không trả lời. Tấm thiệp chỉ nói: tôi đã dậy. Không hơn.

Ngày nay, những tấm thiệp ấy nằm trong các bộ sưu tập bảo tàng, được treo thành từng dãy dài trong khung kính. Nhìn chúng cùng lúc, người xem thấy một điều mà người nhận năm xưa không thấy được: nhịp của một đời sống. Những tuần dậy sớm. Những tháng đi xa. Những khoảng lặng khi thiệp ngừng đến rồi lại tiếp tục. Thời gian không còn là một khái niệm. Nó có hình, có số, có tem bưu điện.


On Kawara – I Got Up… (1968–1979)
On Kawara – I Got Up… (1968–1979)

Thành viên Penta