Essays · Contemporary Art
Sol LeWitt. Wall Drawing #1136.
Tác phẩm ở trong lời dặn. Bức tường chỉ là nơi nó hiện ra.
Tate · Tate
Bảy màu trên ba bức tường
Wall Drawing #1136 là những dải màu đặc, cong và thẳng, sơn acrylic trực tiếp lên mặt tường. Bảy màu được dùng: ba màu cơ bản đỏ, vàng, xanh dương; ba màu thứ cấp xanh lá, cam, tím; cộng thêm xám.
Một đường cong lớn gồm chín dải màu cài vào nhau uốn lượn dọc bức tường, chạm mép trên và mép dưới ở nhiều điểm. Đỏ và xanh lá mỗi màu xuất hiện hai lần, các màu còn lại một lần. Phía sau đường cong, cùng bảy màu ấy lặp lại thành những sọc dọc theo một thứ tự không đều, làm nền.
Mọi dải đều cùng bề rộng. Không có chỗ nào trên tường để trống. Tate mô tả nó là một môi trường màu bao lấy người xem. Mô tả chính thức của tác phẩm rất ngắn: những dải màu cong và thẳng.
Sol LeWitt, sinh năm 1928, mất năm 2007, làm tác phẩm này năm 2004, trong những năm cuối đời, khi ông làm nhiều bức vẽ tường màu rực như thế.
Người vẽ không phải nghệ sĩ
Trừ bức vẽ tường đầu tiên, trưng bày ở Paula Cooper Gallery, New York năm 1968, LeWitt không tự tay vẽ các bức vẽ tường của mình. Ông giao cho người vẽ hoặc trợ lý làm theo chỉ dẫn cụ thể: chép và phóng bản vẽ của ông lên tường.
Wall Drawing #1136 được dựng lần đầu tại Fraenkel Gallery ở San Francisco vào tháng 9 năm 2004. Tám người vẽ nó: Marta Ayala, Sachiko Cho, Matt DeJong, Amanda Eicher, Melissa Levin, Amy Rathbone, Rick Salas và Paul Wackers. Tên họ được ghi trong giấy chứng nhận của tác phẩm, có chữ ký của nghệ sĩ.
Lần ấy, bức vẽ phủ ba bức tường cao mười một feet, dài lần lượt mười bảy, ba mươi sáu và mười bảy feet. Khi chuyển sang nơi khác, số bức tường có thể thay đổi, miễn là giữ đúng tỷ lệ của bản vẽ gốc.
Chính LeWitt từng nói, năm 1970, rằng khi tường lớn, người xem sẽ thấy bức vẽ theo từng đoạn nối tiếp, không phải toàn bộ bức tường cùng lúc. Wall Drawing #1136 hợp với cách xem ấy: đi chầm chậm dọc các bức tường nối nhau, để đường cong dẫn mắt.
Tờ giấy là chữ ký
Hồ sơ của Tate lưu một lá thư chỉ dẫn, một bản vẽ lắp đặt và một giấy chứng nhận cho tác phẩm này. Lá thư từ người quản lý xưởng của LeWitt nói rõ: những giấy tờ này là chữ ký của bức vẽ tường, phải đi kèm nó mỗi khi được bán hay chuyển nhượng, và xưởng sẽ không cấp lại giấy chứng nhận trong bất kỳ trường hợp nào.
Điều đó có nghĩa là sơn trên tường không phải thứ quý nhất. Wall Drawing #1136 có thể được dựng lên, xoá đi, rồi dựng lại ở một nơi khác, bao nhiêu lần tuỳ nhu cầu triển lãm. Có những quãng thời gian tác phẩm không tồn tại ở dạng vật chất nào. Nó chỉ tồn tại như một ý tưởng được viết ra.
Giám tuyển John S. Weber nhận xét rằng các bức vẽ tường của LeWitt, vì là ý tưởng có thể được người khác vẽ, sơn phủ và vẽ lại, đã thay đổi bản chất của nghệ thuật theo hướng cởi mở hơn với công chúng. Bản chất của chúng là cộng tác.
Vẽ bằng sơn, vẫn gọi là vẽ
Từ năm 1968, LeWitt vẽ tường bằng bút chì, sáp màu, phấn và mực, những chất liệu vốn thuộc về hình hoạ. Những năm 1990, ông chuyển dần sang sơn acrylic, về kỹ thuật là chất liệu của hội hoạ. Ông vẫn gọi chúng là bức vẽ tường.
LeWitt là một trong những người đặt nền cho nghệ thuật ý niệm những năm 1960. Nhìn Wall Drawing #1136, người ta có thể tưởng những dải màu uốn lượn kia do ngẫu hứng. Thật ra, như Tate ghi, tác phẩm được làm theo chỉ dẫn chính xác, quy định cả thứ tự màu và bề rộng từng dải. Cái vui mắt nằm trong một hệ thống chặt.
Tác phẩm thuộc bộ sưu tập ARTIST ROOMS, do Tate và National Galleries of Scotland cùng sở hữu. Ý tưởng về một cấu trúc được người khác dựng lại, phóng to, lật ngược cũng từng được nghệ sĩ đời sau đem ra đối thoại, như trong tác phẩm Haegue Yang dành cho LeWitt.
Contemporary Art