Essays · Olfactory Art

Pamela Rosenkranz. Our Product.

Làn da là một màu, và cũng là một mùi.

Pamela Rosenkranz, Our Product: bể chất lỏng màu da người lấp đầy Nhà trưng bày Thuỵ Sĩ, Venice Biennale 2015

ArtReview · ArtReview


Một bể màu da giữa Venice

Năm 2015, Pamela Rosenkranz đại diện Thuỵ Sĩ tại Venice Biennale lần thứ 56. Triển lãm của bà ở Nhà trưng bày Thuỵ Sĩ tên là Our Product, do Susanne Pfeffer làm giám tuyển.

Bước vào, người xem gặp một bể lớn chứa chất lỏng hơi đặc, màu hồng nhạt. Đó là một dung dịch mang màu da của người châu Âu. Không phải màu da của một người cụ thể nào. Nó giống một màu trung bình, như thể da của cả một vùng được hoà lại vào một bể.

Chất lỏng ấy không đứng yên. Bề mặt của nó gợn, ánh sáng trong phòng thay đổi, âm thanh vang lên. Trong một cuộc phỏng vấn với ArtReview, Rosenkranz mô tả tác phẩm như một thứ chảy, có mùi, phát sáng, phát tiếng và chuyển động. Nói cách khác, như một thứ đang sống.

Vừa như dịch cơ thể, vừa như đồ uống

Rosenkranz nói chất lỏng ấy vừa giống một dung dịch di truyền của cơ thể người, vừa giống một thứ đồ uống. Nó có thể nuôi ta, nhưng cũng có thể hoà tan ta.

Sự nước đôi ấy là trung tâm của tác phẩm. Màu da thường gắn với danh tính, với chủng tộc, với lịch sử. Ở đây, nó bị rút ra khỏi mọi cơ thể và đổ vào một bể, như một sản phẩm công nghiệp. Người xem vừa thấy một thứ rất gần mình, vừa thấy một thứ lạ, gần như ghê.

Theo các bài viết về triển lãm, Rosenkranz làm việc với những yếu tố tưởng như phi vật chất: ánh sáng, màu, mùi, âm thanh. Bên cạnh đó là những thành phần hữu cơ như hormone, thậm chí cả vi khuẩn. Tất cả được đặt cạnh nhau để hỏi lại hình ảnh con người mà tôn giáo, lịch sử và thương mại đã truyền lại, đối chiếu nó với nguồn gốc sinh học của chính cơ thể.

Mùi của một màu

Phần khó thấy nhất của tác phẩm là mùi. Rosenkranz làm việc với hai người trong giới nước hoa, Dominique Ropion và Frédéric Malle, để làm ra một mùi riêng cho nhà trưng bày.

Theo mô tả, mục tiêu là một mùi tương ứng với chính màu da trong bể. Họ dựng các phân tử sao cho mùi và màu gợi đến nhau, một kiểu cảm giác chéo giữa mắt và mũi. Kết quả, theo các bài viết về triển lãm, là một mùi gợi làn da tươi của em bé, lan khắp các phòng.

Mùi da em bé là một lựa chọn sắc. Đó là mùi mà hầu như ai cũng thấy dễ chịu, gần như theo bản năng. Nó cũng là một mùi được ngành hàng tiêu dùng dùng rất nhiều, trong phấn, trong xà bông, trong nước giặt. Rosenkranz đặt mùi ấy cạnh một bể màu da trung bình, và sự dễ chịu bỗng trở nên đáng ngờ.

Của chúng ta

Tên triển lãm là Our Product, sản phẩm của chúng ta. Rosenkranz nói bà quan tâm đến mối quan hệ giữa con người với nhau thông qua những khía cạnh phi vật chất của một sản phẩm, và thông qua sự xuất hiện của kỷ nhân sinh, thời kỳ con người làm thay đổi chính hành tinh.

Theo cách đọc ấy, làn da không còn chỉ là một bộ phận cơ thể. Nó là một sản phẩm: được chuẩn hoá, được đặt tên màu, được bán kèm những mùi đã thiết kế sẵn. Ta mua kem, mua xà bông, mua nước hoa để da có một màu và một mùi nhất định. Rồi ta gọi đó là tự nhiên.

Ở những tác phẩm khác, Rosenkranz còn đi xa hơn vào vùng mùi và bản năng, như Attraction, nơi pheromone mèo tổng hợp được thả vào phòng. Nhưng ở Venice, bà giữ mọi thứ trong một bể và một luồng không khí. Người xem đứng bên bờ, nhìn một màu, ngửi một mùi, và tự hỏi thứ nào trong hai thứ ấy là của mình.


Nguồn: ArtReview, designboom


Thành viên Penta