Essays · Modern Art
Piet Mondrian. Composition C (No.III) with Red, Yellow and Blue.
Mỗi phần tử nhỏ giữ lấy cả bức tranh.
Những gì có trên mặt tranh
Composition C (No.III) with Red, Yellow and Blue là một bức sơn dầu trên toan, Piet Mondrian vẽ năm 1935. Tấm toan gần vuông, khoảng năm mươi sáu nhân năm mươi lăm phân.
Trên đó chỉ có vài loại yếu tố. Những đường đen chạy ngang và chạy dọc. Những mảng trắng nằm giữa các đường ấy. Và ba màu cơ bản đỏ, vàng, xanh, những màu mà theo cách hiểu quen thuộc của hội hoạ, mọi màu khác đều có thể pha ra từ chúng.
Không có đường cong. Không có đường chéo. Không có hình của một vật nào trong thế giới. Nhãn trưng bày của Tate gọi đây là một ví dụ rõ ràng cho kỹ thuật của Mondrian, một ngôn ngữ thị giác đơn giản mà ông dùng xuyên suốt tác phẩm.
Ngay cả cái tên cũng không kể gì. Một chữ cái, một số La Mã, và tên ba màu. Nó giống số hiệu trong một danh mục hơn là một nhan đề. Người xem không được dẫn đến một câu chuyện. Họ chỉ được đưa đến trước những gì có mặt.
Từ cái cây đến đường thẳng
Mondrian là hoạ sĩ người Hà Lan. Ông không bắt đầu với lưới đen trắng. Những năm đầu, ông vẽ phong cảnh quê nhà: cây, cối xay gió, cánh đồng, mặt nước. Dần dần, qua nhiều năm, hình của vật được giản lược, rồi biến mất, chỉ còn lại cấu trúc của nó.
Năm 1917, ông cùng Theo van Doesburg và một nhóm nghệ sĩ, kiến trúc sư lập ra De Stijl, tiếng Hà Lan nghĩa là phong cách, vừa là tên một tạp chí vừa là tên một nhóm. Mondrian gọi con đường riêng của mình là Tân tạo hình. Ông tự giới hạn vào đường thẳng ngang dọc, góc vuông, ba màu cơ bản, cùng trắng, đen và xám.
Giới hạn ấy không phải để làm tranh dễ hơn. Nó làm mọi quyết định trở nên nặng hơn. Khi chỉ có vài thứ trên mặt tranh, độ dày của một đường, kích thước của một ô màu, khoảng cách từ ô ấy đến mép toan đều quyết định bức tranh đứng vững hay đổ.
Năm 1935, khi vẽ bức này, Mondrian đang sống ở Paris. Vài năm sau, trước chiến tranh, ông sang London, rồi đến New York, nơi ông sống những năm cuối đời.
Cá nhân và tập thể
Tate đọc bức tranh theo một hướng rộng hơn hình học. Qua cấu trúc và trật tự của các yếu tố, Mondrian gợi ý về một hình dung lý tưởng của xã hội. Mỗi yếu tố riêng lẻ góp vào bố cục chung. Điều đó được hiểu như biểu tượng cho quan hệ giữa cá nhân và tập thể.
Nhìn theo cách ấy, một ô đỏ không đứng một mình. Nó có nghĩa vì có ô trắng bên cạnh, vì có đường đen chặn lại, vì có ô vàng ở xa cân lại. Không phần tử nào quan trọng hơn phần tử nào. Nhưng thiếu một phần tử, cả trật tự lệch đi.
Đó là một ý tưởng lạc quan, ra đời trong những năm châu Âu đang đi dần về phía xung đột. Mondrian không vẽ thế giới như nó là. Ông vẽ một trật tự mà ông tin là có thể có.
Một bức tranh cho mượn
Bức tranh không thuộc sở hữu của Tate. Nó thuộc một bộ sưu tập tư nhân và được cho bảo tàng mượn từ năm 1981. Hơn bốn mươi năm, nó vẫn ở đó, trong danh mục của Tate, để người xem có thể đứng trước nó.
Mondrian vẽ nhiều bức mang tên Composition, đánh số và đánh chữ, với cùng những yếu tố ấy. Chúng giống nhau ở ngôn ngữ, nhưng không bức nào giống bức nào ở cách sắp đặt. Một bức khác của ông, Tableau 2, cho thấy cùng một hệ thống có thể mở ra những thăng bằng khác thế nào.
Đứng trước Composition C, điều đáng chú ý không phải là sự đơn giản. Hình học ai cũng vẽ được. Điều đáng chú ý là cảm giác mọi thứ đều đã được cân rất lâu. Một đường đen dài hơn, một ô màu to hơn, và bức tranh sẽ thành một bức khác. Sự tĩnh lặng ấy là kết quả của rất nhiều quyết định nhỏ.
Modern Art