Essays · Olfactory Art
Precious Okoyomon. the sun eats her children.
Cái thơm và cái độc mọc chung một luống đất.
Installation view of Precious Okoyomon: the sun eats her children, Sant'Andrea de Scaphis, Rome. Courtesy of Sant'Andrea de Scaphis · The Art Newspaper
Một nhà nguyện bỏ hoang
Sant'Andrea de Scaphis là một nhà nguyện nhỏ ở Rome, có từ thế kỷ thứ chín, từ lâu không còn dùng cho việc thờ phụng. Nó bị bỏ hoang nhiều năm trước khi nhà buôn tranh Gavin Brown tiếp quản vào năm 2015 và biến nơi này thành không gian trưng bày. Joan Jonas, Arthur Jafa, Jannis Kounellis đều từng làm việc ở đây.
Mùa hè năm 2023, Precious Okoyomon lấp đầy căn phòng đá ấy bằng một khu vườn. Tác phẩm tên là the sun eats her children, viết thường toàn bộ, mở cửa đến ngày 16 tháng 9 năm 2023. Một căn phòng kín, đầy cây hoa, là một căn phòng mà mùi không có lối ra.
Theo The Art Newspaper, khu vườn có nhài, huệ tây cao, kim ngân, sơn thù du hoa trắng, hồng đỏ. Có cả sắn dây và mía, hai loài cây bà từng dùng trong sắp đặt tại Venice Biennale năm 2022. Người xem đi trên lối sỏi, dưới ánh đèn LED, giữa những con bướm đen cánh xanh da trời.
Âm thanh là một phần của khu vườn. Có nhạc giao hưởng của Kelsey Lu, và một tiếng thét ghi âm, trộn giọng của chính Okoyomon với giọng biên đạo múa Okwui Okpokwasili và nhà nghiên cứu Saidiya Hartman.
Con gấu và những cây độc
Giữa vườn có một con gấu bông máy, cao khoảng một mét, nặng gần 40 cân. Nó mặc quần lót ren trắng, quấn một dải băng trắng thắt nơ, và nằm nghiêng như đang ngất đi. Tên con gấu lấy từ một nhân vật trong Beloved, tiểu thuyết năm 1987 của Toni Morrison, cuốn sách về chế độ nô lệ và những gì nó để lại trên thân thể.
Okoyomon nói với The Art Newspaper rằng bà muốn có thật nhiều cây độc trong vườn. Không phải vì ác ý. Bà nghĩ đến những con bướm, loài sống nhờ chính những cây ấy để sinh ra thế hệ sau. Chất độc ở đây không phải kẻ thù của sự sống. Nó là một phần của chu trình.
Đặt cạnh nhau, con gấu, cây độc, tiếng thét và mùi hoa tạo thành một khung cảnh khó gọi tên. Nó màu mỡ, sum suê, nhưng không yên ổn. Tác phẩm chạm tới thân thể người da đen, quyền lực, di cư, sự mục rữa, quan hệ gia đình, và những vết thương thuộc địa, bằng ngôn ngữ của cây cỏ thay vì khẩu hiệu.
Một nhà thơ trồng đất
Okoyomon sinh ở London trong một gia đình Nigeria, sống ở Lagos rồi chuyển sang vùng Trung Tây nước Mỹ. Ở Chicago, bà học pataphysics và tâm lý học trẻ em trong lúc làm đầu bếp. Ở New York, bà làm tình nguyện cho một khu vườn cộng đồng. Bà tự nhận mình trước hết là nhà thơ. Hans Ulrich Obrist phát hiện bà qua thơ, tại Serpentine Gallery năm 2017.
Năm 2023, bà 29 tuổi, đã có triển lãm ở MMK Frankfurt, Performance Space New York, Aspen Art Museum, và có mặt trong triển lãm chính của Venice Biennale 2022. Bà chưa từng ký với gallery nào. Bà kể mình luôn chơi với đất và cây, không có kế hoạch, chỉ tin rằng chữ sẽ dẫn đường.
the sun eats her children đáng nhớ vì nó không trưng bày một khu vườn. Nó trồng một khu vườn, trong một căn phòng từng dành cho lời cầu nguyện, và để mùi hoa làm việc mà lời cầu nguyện từng làm: lấp đầy không gian, chạm vào người đứng trong đó, mà không cần xin phép. Cũng như khu vườn đêm của Hicham Berrada, cây ở đây được đưa vào phòng trưng bày để mũi người xem gặp chúng. Khi triển lãm đóng cửa, khu vườn chỉ còn là một ký ức ở những người đã hít thở nó.
Olfactory Art