Essays · Olfactory Art

Racheal Crowther. HS Code 04022911.

Một mùi của sự chăm sóc, được dùng để điều khiển.

Racheal Crowther, Liquid Trust tại Chisenhale Gallery: trạm y tế quân đội cũ NSN 5411-99-219-4744 trong phòng tường hồng, nơi mùi HS Code 04022911 lan toả

NSN 5411-99-219-4744, 2026 (installation view). Photo: Mark Blower. Courtesy the artist · ArtReview


Một căn phòng màu hồng

Năm 2026, Chisenhale Gallery ở London mở triển lãm Liquid Trust của Racheal Crowther, kéo dài tới ngày 14 tháng Sáu. Người bước vào gặp một căn phòng lạ.

Tường sơn màu hồng kẹo, một sắc có tên Baker Miller Pink, từng được dùng trong các cơ sở cải huấn ở Mỹ. Cửa sổ bị bít bằng ván. Đèn trần trắng, lạnh, kiểu phòng khám.

Gần nửa gian phòng bị chiếm bởi một vật lớn: NSN 5411-99-219-4744, làm năm 2026. Đó là một đơn vị y tế lưu động từng được quân đội Anh sử dụng, được liệt kê như một trạm kiểm soát. Nó có hai cánh, trên các ngăn tủ còn nhãn đã phai và những dòng hướng dẫn quy trình. Ở giữa là một buồng theo dõi kín, chỉ nhìn được qua kính.

Mắt không tìm thấy gì để ngửi. Nhưng không khí thì không trung tính.

Mã hải quan của một mùi

Tác phẩm thứ hai không nhìn thấy được. HS Code 04022911, cũng làm năm 2026, là một mùi Crowther làm cùng một nhà hương. Nó được thả ra từ những máy phân phối giấu kín trong phòng.

Tựa đề là mã hải quan của sữa bột có đường dành cho trẻ em. Một con số khô khốc, loại dùng để phân loại hàng hoá qua cửa khẩu.

Theo bài phê bình của Sonja Teszler trên ArtReview, mùi này chứa hexadecanal, một chất có trên da đầu trẻ sơ sinh, cùng những hợp chất được liên hệ với oxytocin. Nó lần theo đời sống của sữa bột: từ một phụ phẩm của ngành sữa, thành khẩu phần quân đội, rồi thành phụ gia công nghiệp.

Như vậy, một mùi duy nhất mang theo cả một lịch sử. Sự nuôi dưỡng, chiến tranh, và nhà máy, cùng nằm trong một hơi thở ngọt lợ.

Đáng chú ý là Crowther không cho người xem thấy nguồn mùi. Không có lọ, không có máy đặt trên bệ. Ở những tác phẩm mùi khác, người xem thường được mời lại gần một vật để ngửi. Ở đây thì ngược lại: mùi tìm đến người xem, và họ không có chỗ nào để lùi ra.

Người xem không được hỏi có muốn ngửi hay không. Mùi đã ở đó trước khi họ vào. Đó là một phần của tác phẩm.

Khi sự chăm sóc thành công cụ

Nhiều cuộc bàn luận nghệ thuật gần đây nói về sự chăm sóc như một điều tốt đẹp cần được đề cao. Teszler cho rằng Crowther lật ngược cách nói ấy. Triển lãm nhìn vào cách nhà nước, doanh nghiệp và quân đội dùng sự nuôi dưỡng, sự bảo vệ làm công cụ điều khiển hành vi.

Màu hồng trên tường, trạm y tế quân đội, mùi da trẻ sơ sinh: mỗi thứ đều mang vẻ dịu dàng, và mỗi thứ đều từng được dùng để quản lý con người. Sự gần gũi trở thành phương tiện theo dõi và kỷ luật.

Mùi là công cụ tinh vi nhất trong số đó. Màu có thể nhìn thấy và nghi ngờ. Một cỗ máy có thể được đọc nhãn. Nhưng một mùi quen thuộc đi thẳng vào cơ thể, qua hơi thở, trước khi ta kịp hỏi nó từ đâu tới.

Bài phê bình còn chỉ ra một điểm khó chịu. Trạm y tế ấy được mua qua quy trình thanh lý tài sản dư của Bộ Quốc phòng Anh, và tiền thu về quay lại phục vụ hoạt động quân sự. Tác phẩm vì thế tự thừa nhận mình nằm bên trong chính hệ thống nó phê phán.

Crowther không đưa ra lối thoát. Triển lãm chỉ để người xem đứng trong căn phòng hồng ấy, hít thở một mùi ngọt, và nhận ra mình đã tin nó từ hơi đầu tiên.



Thành viên Penta