Essays · Olfactory Art

Hammer Projects: Roger Hiorns.

Nghệ sĩ khởi động quá trình, rồi lùi lại.

Roger Hiorns tại Hammer Museum: điêu khắc phủ tinh thể đồng sunfat xanh lam cạnh các tác phẩm dùng lửa và bọt

Hammer Museum · Hammer Museum


Một nghệ sĩ trẻ ở Los Angeles

Từ 11 tháng 9 năm 2003 đến 18 tháng 1 năm 2004, Hammer Museum ở Los Angeles mở một phòng trong chuỗi Hammer Projects cho Roger Hiorns. Giám tuyển là James Elaine. Phòng trưng bày được dành trọn cho một nghệ sĩ Anh khi ấy mới hai mươi tám tuổi.

Hiorns sinh năm 1975 ở Birmingham, Anh. Ông học ở Bournville College tại Birmingham, rồi tốt nghiệp cử nhân ở Goldsmiths College, London, năm 1996. Lúc triển lãm ở Hammer, ông sống và làm việc ở London.

Vật liệu trong phòng rất lạ: một động cơ xe hơi, những cây kế khô, chậu gốm, tấm lưới thép, lửa, bọt xà phòng, nước hoa, và rất nhiều tinh thể xanh lam.

Những vật liệu không đứng yên

Hammer mô tả Hiorns như một nghệ sĩ dùng những chất liệu phi vật chất và tạm thời: lửa, xà phòng, nước hoa cùng mùi của nó. Đây là những thứ điêu khắc truyền thống tránh. Đá và đồng được chọn vì chúng bền. Lửa, bọt và mùi thì biến mất ngay khi xuất hiện.

Two Forms Yellow and Brown, làm năm 1999, gồm những chậu gốm liên tục đẩy ra bọt từ nước tẩy rửa. Bọt dâng lên, tràn qua miệng chậu, vỡ ra, rồi lại dâng lên. Hình dáng của tác phẩm không bao giờ giống nhau ở hai thời điểm.

Một tác phẩm mang tên Vauxhall, năm 2003, là tấm lưới thép kiểu nắp cống trên vỉa hè, từ đó bốc lên một ngọn lửa. Cũng năm đó, tại Tate Britain, Hiorns khoét một rãnh thoát nước trên sàn sân điêu khắc, và thay vì nước chảy xuống qua lưới, lửa bốc lên.

Rồi có những tấm thép thấm nước hoa. Thép lạnh, cứng, công nghiệp. Nước hoa ấm, mềm, bay hơi. Đặt chúng cạnh nhau, Hiorns để người xem ngửi một thứ mà mắt chỉ thấy là kim loại.

Tinh thể xanh và thuật giả kim

Phần dễ nhìn nhất của triển lãm là màu xanh lam. The Architect's Mother, năm 2003, là một động cơ BMW dòng 8 phủ kín tinh thể đồng sunfat. Intelligence and Sacrifice, cũng năm 2003, là những cây kế được kết tinh, gắn trên một tấm thép đục lỗ.

Cách làm đơn giản. Hiorns ngâm vật vào dung dịch đồng sunfat bão hoà, rồi để tinh thể tự mọc trên bề mặt. Ông không quyết định tinh thể sẽ mọc ở đâu, to thế nào, sắc cạnh ra sao. Hoá học quyết định.

Hammer đặt các tác phẩm này cạnh ý niệm thuật giả kim: biến một vật bình thường thành một thứ khác, lạ và quý. Động cơ xe biến thành một khối khoáng vật. Cây kế dại biến thành đồ trang sức.

Năm năm sau, năm 2008, Hiorns đẩy ý tưởng này tới cực điểm trong Seizure, khi bơm dung dịch đồng sunfat vào cả một căn hộ bỏ hoang ở London.

Rút bàn tay nghệ sĩ ra

Trung tâm cách làm của Hiorns là việc cố ý rút bàn tay nghệ sĩ khỏi tác phẩm. Ông khởi động một quá trình hoá học, sinh học hay lửa, rồi để quá trình ấy tự quyết định kết quả. Tác phẩm không phải thứ ông làm ra. Nó là thứ xảy ra.

Mùi hợp với cách làm ấy hơn bất cứ vật liệu nào. Không ai điều khiển được một mùi sau khi nó rời khỏi vật. Nó đi theo không khí, theo nhiệt độ, theo người qua lại. Một tấm thép thấm nước hoa không thể giữ nguyên mùi của nó qua nhiều tuần; mùi yếu đi, đổi đi, theo cách không ai định trước.

Hammer Projects: Roger Hiorns đáng nhớ vì nó giới thiệu, từ rất sớm, một nghệ sĩ coi điêu khắc là điều kiện chứ không phải hình dạng. Lửa, bọt, tinh thể, nước hoa. Mỗi thứ tự làm phần của mình. Người xem đứng ngoài và nhìn, và ngửi, một vật đang thành hình.


Nguồn: Artangel, Tate


Thành viên Penta