Essays · Contemporary Art
Roger Hiorns. Seizure.
Một căn nhà, khi con người rời đi, thuộc về vật chất.
courtesy Artangel · Artangel
Một căn hộ ở Harper Road
Ở số 151 đến 189 Harper Road, khu Elephant & Castle, phía nam London, có một khu nhà ở xã hội sắp bị phá. Năm 2008, Roger Hiorns chọn một căn hộ một phòng ở tầng trệt. Loại căn hộ nhỏ, bình thường, không có gì để nhìn.
Căn hộ được bịt kín. Bột đồng sunfat được hoà vào nước sôi để thành một dung dịch thật đặc. Rồi dung dịch được bơm vào, cho đến khi mọi phòng ngập tới trần. Theo Artangel, lượng dung dịch là 75.000 lít.
Sau đó là chờ. Dung dịch nguội dần trong một tháng. Khi nhiệt độ hạ xuống, nước không còn giữ được hết lượng muối đồng đã hoà tan. Muối kết tinh lại, bám vào bất cứ bề mặt nào nó gặp.
Cuối cùng, phần chất lỏng còn lại được hút ra. Cửa mở.
Bên trong hang xanh
Người bước vào không còn thấy một căn hộ. Tường, trần, sàn đều phủ kín tinh thể xanh lam, sắc cạnh, lấp lánh dưới đèn. Các góc phòng mất đi đường thẳng. Mọi bề mặt giống nhau, như thể căn phòng đã được khoét ra từ một khối khoáng vật.
Dấu hiệu duy nhất cho thấy nơi này từng có người ở là cái bồn tắm. Nó cũng đã kết tinh, nhưng hình dạng của nó vẫn còn nhận ra được. Một vật dụng rất riêng tư của đời sống hằng ngày, nay đứng giữa hang như một hoá thạch.
Khách tham quan được phát ủng cao su và găng tay. Mỗi lần chỉ vài người được vào. Không gian hẹp, ẩm, và vật liệu thì không nên chạm tay trần. Người xem đi chậm, cúi thấp, nhìn gần.
Tác phẩm mở cửa từ ngày 2 tháng 9 năm 2008 đến ngày 3 tháng 1 năm 2010. Artangel và Jerwood Foundation đặt làm, với sự hỗ trợ của Arts Council England và Channel 4. Năm 2009, Hiorns được đề cử vào danh sách ngắn của giải Turner.
Khi toà nhà bị phá
Khu nhà ở Harper Road đã có lịch phá dỡ từ trước. Tác phẩm được làm với biết trước rằng nơi chứa nó sẽ không còn. Nhưng Hiorns muốn giữ lại căn phòng.
Tháng 2 năm 2011, toàn bộ khối tinh thể, nặng hơn 31 tấn, được tách khỏi toà nhà và chuyển đi. Nó về Yorkshire Sculpture Park ở Wakefield, miền bắc nước Anh. Công ty Adam Khan Architects thiết kế một công trình riêng để che chở nó. Từ tháng 6 năm 2013, người xem lại có thể bước vào.
Có một điều lạ trong chuyện này. Căn hộ, với tư cách một nơi để ở, đã không còn. Toà nhà quanh nó cũng không còn. Nhưng phần bên trong của nó, cái khuôn không khí mà người thuê từng sống, đã được tinh thể đúc lại và mang đi. Không gian sống lâu hơn toà nhà.
Vật chất tự làm việc
Seizure trong tiếng Anh có nhiều nghĩa: sự chiếm giữ, sự tịch thu, một cơn co giật. Cái tên hợp với tác phẩm. Căn hộ bị chiếm giữ. Không phải bởi người, mà bởi một quá trình hoá học.
Hiorns chuẩn bị điều kiện, nhưng hình dạng cuối cùng không do ông vẽ. Mỗi tinh thể mọc theo quy luật của chính nó. Điều này nối Seizure với những tác phẩm khác của ông, được bàn đến trong bài về Hammer Projects: Roger Hiorns. Nhưng ở đây còn có thêm một lớp nghĩa: đó là một căn nhà.
Một căn hộ trong khu nhà ở xã hội sắp bị phá mang theo những câu chuyện về chính sách, về người phải dời đi, về thành phố thay đổi. Hiorns không kể những câu chuyện đó. Ông chỉ để vật chất phủ lên nơi con người đã rời khỏi.
Kết quả vừa đẹp vừa khó ở. Một màu xanh ai cũng muốn nhìn, trong một căn phòng không ai có thể sống.
Contemporary Art