Essays · Photography
Sophie Calle. The Sleepers.
Chiếc giường nhớ mọi người đã nằm trên nó.
Fraenkel Gallery · Fraenkel Gallery
Tám tiếng giấc ngủ
Năm 1979, Sophie Calle đề nghị một số người cho bà mượn tám tiếng giấc ngủ của họ. Họ sẽ đến căn hộ của bà ở Paris và ngủ trên giường của bà. Trong tám ngày liên tiếp, căn phòng không lúc nào được để trống.
Hai mươi bảy người nhận lời. Có bạn bè, có người quen, có cả người lạ. Mỗi người đến theo một ca, ngủ đủ tám tiếng, rồi rời đi để người tiếp theo nằm xuống. Có những lúc ca này chưa hết thì người ca sau đã tới, và hai người lạ gặp nhau bên cạnh chiếc giường.
Calle ở đó suốt. Bà chụp ảnh mỗi giờ một lần. Bà ngồi nhìn khách của mình ngủ, và ghi lại những cử chỉ, những lần trở mình, những gì xảy ra trong ca ngủ của từng người.
Người ngủ biết mình sẽ bị chụp. Nhưng khi đã ngủ, họ không còn kiểm soát được mình trông ra sao.
Ảnh theo giờ, chữ theo người
Tác phẩm được trình bày theo từng người ngủ. Mỗi người là một bộ gồm vài bức ảnh đen trắng in bạc gelatin, đặt cạnh một bảng chữ. Bảng chữ ghi tên hoặc chữ viết tắt, thứ tự của họ trong chuỗi, và những điều Calle ghi được trong ca ngủ ấy.
Fraenkel Gallery từng trưng bày một số bộ như vậy. Người ngủ thứ năm có tám bức ảnh. Người ngủ thứ mười hai có sáu bức. Người ngủ thứ mười chín có năm bức. Mỗi bộ vì thế có một độ dài riêng, một nhịp riêng, như thể mỗi giấc ngủ là một câu chuyện ngắn không lời.
Các bức ảnh không đẹp theo nghĩa thường. Chúng là ảnh ghi chép: cùng một chiếc giường, cùng một góc nhìn, chỉ khác người nằm và tư thế. Khi xếp cạnh nhau, chúng giống một cuốn sổ trực đêm hơn là một bộ chân dung.
Một tác phẩm đầu tay
The Sleepers là một trong những tác phẩm đầu tiên của Calle. Nhiều điều bà theo đuổi về sau đã có mặt ở đây: sự tò mò về người khác, một luật chơi đặt ra trước, việc ghi chép bằng ảnh và chữ song song, và ranh giới mờ giữa quan sát với xâm nhập.
Hai năm sau, bà đi theo chiều ngược lại trong The Hotel: làm hầu phòng ở Venice và lục xem đồ đạc của khách khi họ đi vắng. Ở The Sleepers, người khác bước vào không gian của bà. Ở The Hotel, bà bước vào không gian của người khác.
Điểm chung là chiếc giường. Nơi riêng tư nhất trong nhà, và cũng là nơi con người để lại nhiều dấu vết nhất mà không hay biết.
Không gian bị chiếm giữ
Một chiếc giường thường thuộc về một người, hay hai người. The Sleepers biến nó thành một không gian công cộng trong tám ngày. Nó ấm lên từ người này, rồi được người kia nằm tiếp, gần như không nguội đi.
Chính chiếc giường mới là nhân vật liên tục của tác phẩm. Người đến rồi đi, ánh sáng đổi theo giờ, ngày chuyển sang đêm. Chỉ có chiếc giường ở lại, nhận mọi thân thể, mọi tư thế, mọi hơi thở.
Có một chi tiết nhỏ mà mạnh: luật chơi của Calle là tám tiếng cho mỗi người. Hết một ca thì đến lượt người khác. Giấc ngủ, thứ vốn tự nhiên và không ai đo đếm, bị chia thành những ca đều đặn như ca làm việc. Chiếc giường vận hành như một cỗ máy nhỏ, với giờ vào và giờ ra, trong khi những người nằm trên đó chỉ đơn giản là ngủ.
Nhìn The Sleepers hôm nay, người xem có thể nghĩ đến việc giấc ngủ riêng tư đến mức nào. Ta hiếm khi thấy mình ngủ. Ta hiếm khi thấy người khác ngủ, trừ những người rất gần. Calle đã mời hai mươi bảy người cho phép bà thấy điều đó, và giữ lại mỗi giờ một khung hình.
Photography