Essays · Fashion as Design

Bộ jumpsuit.

Một bộ đồ là dấu vết của công việc người mặc.

Bộ jumpsuit: trang phục liền thân từ áo tới quần

Từ đồ lót tới đồ thợ máy

Jumpsuit là bộ trang phục liền thân, áo và quần may chung một mảnh. Cái tên đến từ lính nhảy dù, những người cần một bộ đồ không tuột, không vướng khi rời máy bay. Nhưng câu chuyện của nó bắt đầu sớm hơn, và ở bên trong quần áo.

Giữa thế kỷ 19, xuất hiện union suit: một bộ đồ lót dệt kim liền thân, dùng cho cả nam lẫn nữ. Nó thay cho nhiều lớp đồ lót chồng lên nhau, rườm rà và khó mặc. Với phụ nữ, union suit là một sự nhẹ nhõm. Nó bớt đi những lớp bó chặt dưới váy.

Khi kiểu liền thân bắt đầu ra ngoài, nó mang theo tính thực dụng. Năm 1913, hãng Lee đưa ra Union All, một bộ đồ rộng, dày, bền, dành cho thợ máy. Mặc vào một lần là xong, không có khe hở cho dầu mỡ lọt vào. Trong Thế chiến thứ nhất, kiểu đồ này được điều chỉnh để làm đồ bay cho quân đội Mỹ.

Một bộ đồ, ở giai đoạn này, là một công cụ. Nó phục vụ công việc, không phục vụ cái nhìn.

Một bộ đồ cho mọi người

Sau Thế chiến thứ nhất, jumpsuit bắt đầu mang nghĩa biểu tượng. Các nghệ sĩ Vị lai ở Ý và Kiến tạo ở Nga nhìn thấy trong nó một đồng phục cho thời đại mới: đơn giản, bình đẳng, dễ sản xuất.

Năm 1919, nghệ sĩ Ý Thayaht thiết kế TuTa, một bộ liền thân hình chữ T, cắt từ những mảnh vải thẳng, ai cũng có thể tự may. Ông muốn chống lại thời trang của tầng lớp tư sản, thứ thời trang phân biệt người mặc qua chất liệu và kiểu cách.

Ở nước Nga Xô viết, Varvara Stepanova và Alexander Rodchenko thiết kế những bộ đồ làm việc liền thân. Với họ, quần áo nên được sản xuất hàng loạt, cho giai cấp lao động, không cho sàn diễn.

Nhưng jumpsuit cũng có một mặt u tối hơn. Trong Thế chiến thứ hai, ở Anh xuất hiện siren suit, bộ đồ liền thân mặc chồng thật nhanh khi còi báo động không kích vang lên. Một bộ đồ để chạy xuống hầm trú ẩn.

Lên sàn nhảy

Thập niên 1960, jumpsuit đi vào thời trang đại chúng. Sang thập niên 1970, nó đánh dấu một bước ngoặt: phụ nữ có thể mặc quần tới những dịp trang trọng mà không bị xem là lạc lõng.

Rồi tới disco. Ánh đèn, nhạc, những đêm dài. Jumpsuit trở thành đồ của sự tự do và sự tự tin với cơ thể. Các nhà thiết kế dùng chất liệu bắt sáng, kim sa, những đường cắt táo bạo.

Một ví dụ hay được nhắc là bộ jumpsuit bằng vải gold lamé của nhà thiết kế Mỹ Stephen Burrows: cổ yếm, hở lưng, ống quần rộng. Nó được may để chuyển động. Mỗi bước nhảy làm vải bắt sáng theo một kiểu khác.

Cùng một kiểu dáng từng dành cho thợ máy, giờ lấp lánh dưới quả cầu gương.

Một mảnh vải, nhiều đời sống

Nhìn lại, jumpsuit đi qua gần như mọi vai trò mà một bộ quần áo có thể có. Đồ lót. Đồ lao động. Đồ quân đội. Tuyên ngôn chính trị. Đồ trú ẩn. Đồ dạ tiệc.

Hình dáng thay đổi rất ít. Vẫn là một mảnh liền từ cổ tới cổ chân. Thứ thay đổi là người mặc, và điều họ làm khi mặc nó. Cũng như chiếc áo thể thao, jumpsuit cho thấy một món đồ bình thường có thể mang nhiều nghĩa tới đâu.

Đó là lý do nó vẫn còn đây. Không phải vì nó đẹp theo một chuẩn nào. Mà vì nó đơn giản đến mức có thể chứa bất cứ câu chuyện nào người ta mang vào.


The Jumpsuit
The Jumpsuit

Thành viên Penta