Essays · Modern Art

Tony Cragg. Stack.

Mỗi tầng là một thứ đã bị bỏ lại.

Tony Cragg, Stack: khối lập phương xếp chặt từ gỗ, gạch, bê tông, giấy, vải và kim loại thành nhiều tầng ngang

Tate · Tate


Một khối lập phương từ đồ bỏ

Stack là một khối lập phương đặc, mỗi cạnh khoảng hai mét. Nó không được đúc hay tạc. Nó được xếp. Gỗ, bê tông, gạch, kim loại, nhựa, vải, bìa các tông và giấy được chồng lên nhau rồi nén chặt thành một hình khối gọn gàng.

Vật liệu đi từ đồ xây dựng đến tạp chí cũ. Những thanh gỗ nhiều cỡ nằm ngang xen giữa các lớp, ép mọi thứ thành từng tầng dày. Nhìn từ bên cạnh, khối vuông giống một vách đất bị cắt ngang, nơi mỗi tầng là một thời kỳ.

Tony Cragg, sinh năm 1949, làm Stack năm 1975. Tate mua tác phẩm năm 1997. Theo nhãn trưng bày của bảo tàng, khi làm Stack, Cragg gom góp một cách ngẫu nhiên các đồ vật và vật liệu lặt vặt, rồi sắp chúng vào một cấu trúc hình học đặc.

Không có mảnh nào được sơn lại hay giấu đi. Gạch vẫn là gạch, giấy vẫn là giấy. Chỉ có cách xếp là mới.

Hình học gặp ngẫu nhiên

Hai thứ trái ngược nằm trong cùng một khối. Bên ngoài là trật tự: một lập phương, cạnh thẳng, góc vuông, thứ hình khối mà điêu khắc tối giản của những năm 1960 rất quen dùng. Bên trong là hỗn độn: những gì tình cờ có trong tầm tay, không ai chọn vì đẹp.

Cragg không che đi phần hỗn độn ấy. Ông để nó lộ ra ở mọi mặt. Người xem đứng trước Stack không thấy một bề mặt đồng nhất như gạch của Carl Andre hay khối thép của các nghệ sĩ tối giản. Họ thấy mép giấy, đầu gỗ, mảnh gạch vỡ, từng cái một.

Tate mô tả Stack giống mặt cắt của một đống rác bị chôn vùi đã lâu. Hình ảnh ấy vừa là địa chất, vừa là khảo cổ. Nhà địa chất đọc tầng đá để biết mặt đất đã trải qua những gì. Nhà khảo cổ đọc tầng đất để biết con người đã sống ra sao. Stack mời người xem làm cả hai việc với đồ dùng của chính thời mình.

Không tách thiên nhiên khỏi thành phố

Cragg từng học khoa học trước khi làm nghệ thuật. Ông nói rằng ông không phân biệt giữa phong cảnh và thành phố. Với ông, cái ta gọi là thế giới tự nhiên ngày càng do con người làm ra.

Stack thể hiện đúng ý đó. Tầng đá trong tự nhiên được tạo bởi nước, gió và hàng triệu năm. Tầng trong Stack được tạo bởi xây dựng, in ấn, buôn bán và vứt bỏ. Cả hai đều là lịch sử của một vùng đất. Chỉ khác ở tốc độ, và ở người làm ra nó.

Năm 1992, Cragg nói về ý tưởng rằng mỗi vật liệu có một quả bóng thông tin bao quanh. Gỗ đã có một quả bóng rất đầy: hàng nghìn năm con người dùng gỗ, kể chuyện về gỗ. Nhựa và các vật công nghiệp thì gần như trống. Ông muốn xây một thứ thần thoại mới cho những vật liệu ấy, vượt khỏi giá trị sử dụng của chúng.

Vì sao Stack đáng nhớ

Stack là một tác phẩm sớm của Cragg, nhưng nó đã chứa những chủ đề ông theo đuổi suốt sự nghiệp: quan hệ giữa con người và thế giới tự nhiên, và tác động của công nghiệp lên nó. Tate ghi nhận rằng sự quy chiếu đến địa chất và khảo cổ vang lên xuyên suốt công việc của ông.

Tác phẩm không cần lời giải thích dài. Người xem đứng trước nó và nhận ra những vật quen: một viên gạch như gạch nhà mình, một tờ giấy như tờ báo sáng nay. Chúng không còn được dùng. Chúng chỉ còn nằm đó, bị ép giữa những thứ khác.

Và đó là điều Stack để lại. Mọi vật ta dùng rồi bỏ đều đi đâu đó. Chúng không biến mất. Chúng chồng lên nhau, chậm rãi, thành một tầng đất mà thế hệ sau sẽ phải đọc.



Thành viên Penta