Essays · Modern Art

Carl Andre. Equivalent VIII.

Cùng một trăm hai mươi viên gạch. Chỉ khác cách xếp.

Carl Andre, Equivalent VIII: 120 viên gạch chịu lửa màu vàng nâu xếp thành khối chữ nhật thấp hai lớp trên sàn

Tate · Tate


Một khối thấp trên sàn

Equivalent VIII là 120 viên gạch chịu lửa màu vàng nâu, xếp thành một khối chữ nhật đặc nằm thẳng trên sàn. Hai lớp chồng lên nhau. Mỗi lớp sáu mươi viên, sáu hàng mười viên. Cả khối cao chưa đầy mười ba phân, rộng khoảng sáu mươi tám phân, dài gần hai mét ba.

Không có bệ. Không có vữa. Không viên nào bị cắt hay đẽo. Gạch được đặt sát nhau, và sức nặng của chúng giữ cho khối nằm yên.

Carl Andre làm tác phẩm năm 1966. Tate ở London mua nó năm 1972, trực tiếp từ nghệ sĩ qua John Weber Gallery ở New York. Bốn năm sau, khối gạch thấp này trở thành một trong những tác phẩm bị bàn tán nhiều nhất trong lịch sử bảo tàng Anh.

Phẳng như mặt hồ

Theo nhà phê bình David Bourdon, Andre đã nghĩ từ lâu rằng điêu khắc của ông phải thấp. Mùa hè năm 1965, khi chèo xuồng trên một cái hồ ở New Hampshire, ông nhận ra điêu khắc của mình phải phẳng như mặt nước.

Tháng 3 năm 1966, trong triển lãm thứ hai tại Tibor de Nagy Gallery ở New York, ông đặt tám khối gạch lên sàn gỗ, mỗi khối 120 viên. Con số 120 được chọn vì nó chia được cho rất nhiều số. Gạch xếp hai lớp để khối không trôi dạt và có đủ khối lượng. Andre dùng bốn cách chia: 3 nhân 20, 4 nhân 15, 5 nhân 12 và 6 nhân 10. Tuỳ gạch đặt dọc hay ngang, cùng một cách chia có thể thành một dải dài hoặc một hình gần vuông.

Tám khối có tám hình dáng khác nhau, nhưng cùng chiều cao, cùng khối lượng, cùng thể tích. Chúng tương đương. Andre đặt tên triển lãm là Equivalents, trùng với tên loạt ảnh chụp mây của nhiếp ảnh gia Alfred Stieglitz.

Không khối nào bán được. Andre trả gần hết số gạch lại cho lò gạch để lấy lại tiền, chỉ giữ 200 viên. Gạch gốc là gạch vôi cát màu trắng ngả xanh của một lò ở Long Island City. Năm 1969, khi quyết định làm lại loạt tác phẩm, ông thấy lò ấy đã đóng cửa, nên chuyển sang gạch chịu lửa gần cùng kích thước, màu vàng nâu. Khối của Tate là bản làm lại ấy.

Vụ gạch năm 1976

Ngày 15 tháng 2 năm 1976, tờ The Sunday Times đăng bài của Colin Simpson với nhan đề chơi chữ về chuyện Tate đánh rơi một viên gạch đắt tiền. Báo chí khắp nước Anh lao vào. Tranh cãi kéo dài nhiều tuần. Tate về sau gọi đó là vụ bê bối gạch.

Câu hỏi của công chúng rất thẳng: tại sao tiền của bảo tàng lại trả cho một đống gạch mà ai cũng mua được ở công trường? Câu hỏi ấy chạm đúng vào điều Andre muốn làm. Ông từng nhấn mạnh rằng bước ngoặt với mình là chuyển từ việc cắt vào vật liệu sang việc dựng tác phẩm từ những đơn vị có sẵn, đã được cắt theo chuẩn.

Andre thuộc nhóm nghệ sĩ tối giản ở Mỹ những năm 1960, cùng thế hệ với Donald Judd. Họ bỏ bệ, bỏ dấu tay, bỏ câu chuyện. Còn lại vật liệu, con số, và khoảng không quanh nó.

Tác phẩm là căn phòng

Tate nhấn mạnh một điều: điêu khắc của Andre luôn nằm trên sàn, không đặt trên bệ. Chúng không chỉ là vật để ngắm. Chúng trở thành một phần của không gian, và thay đổi cách người xem đứng trong căn phòng.

Đứng trước Equivalent VIII, người xem phải cúi nhìn xuống. Khối gạch không vươn lên để gây ấn tượng. Nó nằm ngang tầm bàn chân. Cả căn phòng bỗng hiện ra: mặt sàn, bức tường, khoảng cách giữa người và vật.

Năm mươi năm sau vụ tranh cãi, câu hỏi năm 1976 vẫn còn nguyên giá trị, nhưng theo chiều ngược lại. Không phải gạch có xứng làm nghệ thuật không, mà là ta có đủ kiên nhẫn để nhìn một vật bình thường lâu hơn vài giây không.


Nguồn: Tate, The Art Newspaper


Thành viên Penta