Essays · Contemporary Art

Abraham Cruzvillegas. Empty Lot.

Đất nhớ những gì ta không gieo.

Abraham Cruzvillegas, Empty Lot: giàn giáo mang lưới khay gỗ tam giác chứa đất dưới đèn trong Turbine Hall, Tate Modern

Tate Modern · Tate Modern


Một cánh đồng trên giàn giáo

Ngày 13 tháng 10 năm 2015, Turbine Hall của Tate Modern mở một tác phẩm trông như công trường. Một khung giàn giáo lớn dựng giữa sảnh. Bên trong khung là những vật liệu bỏ đi từ nhiều công trường xây dựng ở London. Trên cùng là một mặt phẳng rộng, phủ kín bằng những khay gỗ hình tam giác, xếp thành một hoạ tiết gần như hình học.

Mỗi khay chứa đất. Đất được lấy từ các công viên và mảng xanh khắp London, trong đó có những nơi ở Peckham, Haringey, Westminster. Mỗi khay là một mẩu nhỏ của một nơi chốn cụ thể, mang theo lịch sử của nó.

Đèn chiếu vào các khay. Đất được tưới đều. Không ai gieo hạt, không ai trồng cây. Tác phẩm tên Empty Lot, bãi đất trống, và mở cửa đến ngày 3 tháng 4 năm 2016.

Đây là tác phẩm đầu tiên trong chương trình Hyundai Commission cho Turbine Hall. Tate mô tả nó như một khối điêu khắc được làm ra để thay đổi không lường trước, tuần này qua tuần khác.

Autoconstrucción

Abraham Cruzvillegas là nghệ sĩ Mexico, sinh năm 1968. Ông gọi cách làm của mình là autoconstrucción, tạm hiểu là tự dựng. Chữ này đến từ nơi ông lớn lên: Ajusco, vùng ven Thành phố Mexico, nơi ông vẫn sống và làm việc.

Theo Tate, vào thập niên 1960, nhiều người từ nông thôn đổ về thành phố. Họ lập nên những cộng đồng riêng, dựng nhà tạm bằng bất cứ vật liệu gì họ mua được, trên một vùng đất núi lửa từng bị coi là không thể ở được. Nhà được dựng dần, thêm dần, sửa dần, tuỳ lúc có tiền, có vật liệu, có người giúp.

Cruzvillegas mang cái logic ấy vào nghệ thuật. Tác phẩm của ông được ứng biến từ những vật liệu lẫn lộn: gỗ, nhựa, tóc người, thuỷ tinh, ốc vít, cây, gốm, xương, xi măng, lông chim. Không có bản vẽ hoàn chỉnh từ đầu. Công trình lớn lên theo những gì có trong tay.

Ở London, ông làm y như thế. Giàn giáo gom vật liệu bỏ đi của các công trường trong thành phố. Đất gom từ các công viên. Một công trình tự dựng, bằng phần thừa và phần bị bỏ quên của chính nơi nó đứng.

Không gieo hạt

Quyết định quan trọng nhất của Empty Lot là một việc không làm. Không có hạt giống. Người làm vườn sẽ chọn trước: trồng gì, ở đâu, bao nhiêu. Cruzvillegas bỏ qua bước đó.

Nhưng đất không bao giờ trống thật. Trong mỗi nắm đất lấy từ công viên có sẵn hạt cỏ dại, bào tử, rễ còn sót, những thứ gió và chim đã mang tới từ trước. Khi có ánh đèn và nước mỗi ngày, chúng có cơ hội lên. Hoặc không.

Vì thế tác phẩm không có một hình cố định. Khay này xanh trước, khay kia vẫn nâu. Một góc mọc dày, một góc trơ. Mỗi khay kể một chút về nơi đất của nó được lấy lên, về những gì từng sống ở đó mà không ai ghi lại.

Tờ The Telegraph gọi nó là một thành phố cỏ dại sống. Cách gọi ấy trúng một điều: thứ mọc lên ở đây là thứ thành phố vẫn nhổ đi.

Một bãi đất trống trong nhà

Bãi đất trống ở thành phố thường bị xem là chỗ chưa được dùng, chờ ai đó xây lên. Cruzvillegas lật lại cách nhìn ấy. Bãi đất trống là nơi mọi thứ còn có thể xảy ra. Nó chưa bị định nghĩa. Tate đọc tác phẩm qua những chữ như thiên nhiên đô thị, ngẫu nhiên, biến đổi, và hy vọng.

Đèn trong Empty Lot làm việc của mặt trời trong một căn phòng không có trời. Một tác phẩm khác từng làm điều gần giống thế trong cùng sảnh: The weather project của Olafur Eliasson, một mặt trời nhân tạo cho người đứng dưới. Ở Eliasson, người xem là thứ được sưởi ấm. Ở Cruzvillegas, đó là đất.

Người đi xem Empty Lot một lần chỉ thấy một khoảnh khắc. Người quay lại vài lần mới thấy tác phẩm thật: sự khác nhau giữa các lần. Tác phẩm không nằm trong một khay nào, mà nằm trong khoảng thời gian giữa hai lần nhìn.



Thành viên Penta