Essays · Fashion as Design

Burberry. The Burberry Trench: Crafting an Icon.

Một chiếc áo làm ra để chịu thời tiết.

The Burberry Trench: Crafting an Icon tại V&A: áo trench Burberry trưng bày trong tủ kính

© Burberry · Victoria and Albert Museum (V&A)


Một phòng nhỏ ở South Kensington

The Burberry Trench: Crafting an Icon là một trưng bày gọn trong Prince Consort Gallery của V&A South Kensington, London. Vào cửa tự do, không cần đặt trước. Trưng bày kéo dài đến ngày 3 tháng 1 năm 2027.

Bảo tàng giới thiệu nó như một lịch sử ngắn của chiếc áo trench Burberry: từ áo khoác thực dụng và quân phục đến một biểu tượng thời trang được cả thế giới nhận ra, gắn với thiết kế Anh đương đại.

Chữ ngắn ở đây quan trọng. Đây không phải một triển lãm lớn nhiều phòng. Nó là một tủ kính, một dãy vật, một câu chuyện kể nhanh. Chính sự gọn ấy hợp với chiếc áo: một dáng áo đã ổn định từ lâu, không cần nhiều lời.

Chữ trench trong tiếng Anh nghĩa là chiến hào. Cái tên còn giữ dấu những năm Chiến tranh thế giới thứ nhất, khi sĩ quan mặc loại áo khoác này ở mặt trận phía Tây. Chiếc áo mang tên của nơi nó đã đứng: đất ướt, bùn, mưa kéo dài.

Vải trước, dáng sau

Burberry bắt đầu từ một cửa hàng của Thomas Burberry ở Basingstoke, miền nam nước Anh, giữa thế kỷ 19. Điều làm nên tên tuổi của hãng không phải một dáng áo, mà một loại vải: gabardine, vải dệt chặt, chịu mưa gió mà vẫn thoáng, do Thomas Burberry phát triển cuối thế kỷ 19.

Cái áo đến sau cái vải. Áo khoác gabardine được mặc để đi săn, đi câu, đi bộ đường dài, và để đi xa hơn nữa. Khi chiến tranh đến, loại vải ấy đi vào quân phục. Những chi tiết của áo trench đều có lý do thực tế: cổ bẻ để dựng lên khi gió lạnh, đai thắt để giữ áo sát thân, cầu vai, hàng khuy đôi.

Kho sưu tập của V&A giữ nhiều vật của Burberry qua các thời kỳ, cho thấy chiếc áo sống lâu thế nào. Có một cuốn sổ mẫu của Burberry làm ở London khoảng năm 1908 đến 1910. Có một bộ đồ trượt tuyết khoảng năm 1929. Có những chiếc áo đi mưa từ đầu thập niên 1970 và năm 1988. Có một chiếc trench năm 2014 do Christopher Bailey thiết kế.

Đi qua từng vật, người ta thấy một điều: dáng áo gần như giữ nguyên. Thứ thay đổi là vải, màu, cách cắt ở vai, độ dài vạt.

Những chiếc trench không giống trench

Trưng bày ở Prince Consort Gallery không chỉ đặt những chiếc áo cổ điển. Nó đặt cạnh nhau những lúc chiếc áo bị hỏi lại.

Có một cuốn catalogue áo nữ khoảng năm 1937 đến 1944, trong đó trench đã là một món quen trong tủ đồ phụ nữ. Có một chiếc áo khoác đi xe của Hardy Amies năm 1979, gắn nhãn riêng. Có chiếc trench nam bằng lụa ánh kim hồng, mùa xuân hè 2013. Có chiếc trench nam thêu gương nhỏ, mùa thu đông 2015. Có chiếc trench nữ in hoạ tiết baroque màu tím, gắn tua, mùa đông 2025. Và một chiếc mũ len đan hình con vịt cho nam, mùa đông 2023.

Chiếc mũ con vịt có lẽ là vật lạc nhất trong dãy. Nhưng nó cũng nói điều gì đó về thời tiết Anh: một con vịt không sợ mưa.

Những chiếc trench hồng ánh kim hay thêu gương không còn chống được bùn chiến hào. Chúng giữ lại dáng áo, còn chức năng thì đã đổi. Áo không còn để che người khỏi mưa. Nó để người khác nhận ra một hình dạng quen.

Khi một hình dạng trở thành biểu tượng

Chữ icon trong tên trưng bày dễ khiến người ta nghĩ đến quảng cáo. Nhưng nhìn kỹ, câu chuyện ở đây là chuyện của một hình dạng đủ rõ để sống sót qua mọi biến tấu.

Một chiếc áo trench có thể bằng lụa, bằng len, in hoa, đính gương. Người xem vẫn gọi được tên nó. Cổ bẻ, đai, hàng khuy. Vài đường nét ấy đủ.

Đó là điều các nhà thiết kế thường tìm mà hiếm khi có: một hình dạng mà người ta nhớ bằng thân thể, không cần nhìn nhãn. Chiếc trench có được điều ấy vì nó đã được mặc qua rất nhiều cơn mưa thật trước khi được mặc lên sàn diễn.

Nếu muốn đọc thêm về cách V&A nhìn lại quần áo nam giới qua nhiều thế kỷ, Penta đã viết về Fashioning Masculinities. Chiếc trench, vốn là áo của sĩ quan, cũng là một phần của câu chuyện ấy.


Nguồn: Victoria and Albert Museum


Thành viên Penta