Essays · Olfactory Art

Cauleen Smith. The Wanda Coleman Songbook.

Một thành phố được nhớ bằng tiếng hát, hình ảnh, và mùi đồi cỏ.

Cauleen Smith, The Wanda Coleman Songbook: sắp đặt video bốn kênh chiếu kín tường, thảm và sofa trong phòng tối

Một căn phòng để ngồi lại

Từ ngày 19 tháng 1 đến ngày 16 tháng 3 năm 2024, không gian 52 Walker ở New York mở The Wanda Coleman Songbook của Cauleen Smith. Căn phòng không giống một phòng trưng bày thông thường. Có thảm trải sàn. Có sofa. Người xem được mời ngồi xuống, ở lại.

Bốn kênh video chiếu từ sàn lên trần, phủ kín tường. Hình ảnh là Los Angeles: những chiếc xe cũ, những khu chung cư thấp có sân vườn kiểu cũ, những đường dây điện có quạ đậu, biển lúc chiều tối, và công viên Griffith trên đồi.

Ở một góc có một mâm đĩa than. Trên đó là một đĩa 12 inch hai màu, làm riêng cho triển lãm. Người xem có thể tự đặt kim, tự bật nhạc, bắt đầu ở bất kỳ đoạn nào. Âm thanh của căn phòng vì thế không cố định. Nó phụ thuộc vào người vừa bước vào.

Và trong không khí có một làn mùi nhẹ. Nó lấy cảm hứng từ thảm thực vật của công viên Griffith, vùng đồi rộng ở giữa thành phố. Mùi không đứng ở một góc. Nó lan khắp phòng, như khí hậu.

Wanda Coleman, nhà thơ của Watts

Wanda Coleman sinh năm 1946 ở Los Angeles và mất năm 2013. Bà lớn lên ở Watts, một khu phố của người Mỹ gốc Phi ở phía nam thành phố, và từng gắn bó với Studio Watts Workshop. Bà để lại khoảng hai mươi tập thơ và văn xuôi.

Thơ của Coleman viết về phân biệt chủng tộc, về nghèo đói, về cảm giác đứng bên lề. Giọng thơ của bà mạnh, có nhịp, gần với nhạc blues. Người ta gọi bà là LA Blueswoman, và nhiều người coi bà là nhà thơ không chính thức của Los Angeles.

Smith không minh hoạ thơ của Coleman. Cô mời các nhạc sĩ đọc lại nó bằng âm nhạc. Kelsey Lu, Shala Miller, Jamila Woods, nhóm Standing on the Corner, Jeff Parker, Ruby Parker, Meshell Ndegeocello, mỗi người nhận một bài thơ và làm một bài hát. Những bài hát ấy nằm trên chiếc đĩa than trong phòng.

Cái tên songbook vì thế rất đúng. Đây là một tập bài hát, được viết lại từ một tập thơ, rồi đặt vào một căn phòng.

Trở về sau mười sáu năm

Cauleen Smith sinh năm 1967, là nghệ sĩ và nhà làm phim. Cô rời Los Angeles, sống mười sáu năm ở Texas và Chicago, rồi quay về. The Wanda Coleman Songbook ra đời từ cuộc trở về ấy.

Người trở lại một thành phố cũ luôn thấy hai thành phố cùng lúc: cái đang ở trước mắt và cái còn trong trí nhớ. Hình ảnh Smith quay mang cả hai lớp. Chúng là Los Angeles hôm nay, nhưng được chọn như những điều người ta nhớ: một hàng cây, một góc phố, một buổi chiều.

Thơ Coleman thêm một lớp nữa. Đó là Los Angeles của những người sống ở rìa, ở Watts, không nằm trên bưu thiếp. Smith đặt hai thứ ấy cạnh nhau, không cần giải thích bên nào thật hơn.

Người viết bài cho The Brooklyn Rail gọi tác phẩm là một bức thư tình gửi thành phố. Nhưng đó là một bức thư tình có đủ nỗi buồn, như thơ của Coleman.

Vì sao cần một mùi

Video cho thấy thành phố. Âm nhạc đưa giọng Coleman trở lại. Vậy mùi làm gì trong căn phòng này?

Có thể nói thế này: mùi là phần duy nhất của Los Angeles thật sự có mặt ở New York. Hình ảnh là ánh sáng chiếu lên tường, âm thanh là rung động từ chiếc loa. Còn mùi là những phân tử bay trong không khí, đi vào cơ thể người xem. Nó không đại diện cho đồi Griffith. Nó là một mẩu của cảm giác ở đó.

Mùi cũng làm cho căn phòng trở thành một nơi, không chỉ một màn hình. Người xem ngồi trên sofa, chân trên thảm, thở mùi cỏ khô, nghe một giọng hát đọc thơ. Đó là cách người ta ở trong một thành phố, không phải cách người ta xem nó.

Nhiều nghệ sĩ khác cũng đã thử ngửi một thành phố. Smith làm điều đó một cách nhẹ tay. Mùi không phải nhân vật chính. Nó là không khí để mọi thứ khác được thở.



Thành viên Penta