Essays · Contemporary Art
Dan Flavin. 'monument' for V. Tatlin.
Một tượng đài làm từ thứ ai cũng mua được.
Tate · Tate
Những ống đèn đứng thành tháp
Tác phẩm treo trên tường, cao khoảng ba mét, rộng chưa đến sáu mươi phân. Nó gồm những ống đèn huỳnh quang trắng loại thông thường, gắn trên một tấm đỡ kim loại. Các ống dựng đứng sát nhau, ống giữa cao nhất, các ống hai bên thấp dần, tạo thành một dáng tháp nhọn.
Không có gì được chế tác riêng. Ống đèn là hàng công nghiệp, loại người ta mua để lắp trần văn phòng, nhà xưởng, hành lang. Khi một ống hỏng, nó có thể được thay bằng một ống khác cùng loại. Flavin cũng nói điều đó: các ống, trong giới hạn mà việc kiểm soát chất lượng công nghiệp cho phép, gần như giống hệt nhau.
Ánh sáng là màu trắng lạnh. Mọi tác phẩm trong loạt tưởng niệm Tatlin của Flavin đều dùng ánh trắng lạnh này, để người xem chú ý vào cấu trúc, không bị màu sắc kéo đi.
Tác phẩm mang năm 1966 đến 1969. Tate mua nó trực tiếp từ nghệ sĩ qua John Weber Gallery ở New York năm 1971.
Toà tháp của Tatlin
V. Tatlin là Vladimir Tatlin, nghệ sĩ người Nga sống từ 1885 đến 1953. Ông được nhớ đến nhiều nhất vì một dự án không bao giờ thành: Tượng đài cho Quốc tế thứ Ba, thiết kế năm 1919 đến 1920. Đó là một toà tháp xoắn ốc được thiết kế để xoay, và nếu xây xong thì sẽ cao hơn tháp Eiffel.
Toà tháp chỉ tồn tại dưới dạng bản vẽ và mô hình. Nhưng với nhiều nghệ sĩ thế kỷ hai mươi, nó là hình ảnh của một lời hứa: nghệ thuật và kỹ thuật đứng cùng nhau, phục vụ đời sống chung.
Flavin rất ngưỡng mộ Tatlin. Trong một lá thư năm 1972 gửi Tate, ông mô tả Tatlin như một nghệ sĩ kỹ sư khiêm tốn, làm việc ngoài những thiết chế vẫn tách nghệ thuật khỏi việc thường ngày. Tháng 12 năm 1964, lần đầu nói chuyện trước công chúng tại trường nghệ thuật của Brooklyn Museum, Flavin kể ra ba dự án thế kỷ hai mươi mà ông thấy chưa được theo đuổi đến cùng. Một trong số đó là toà tháp của Tatlin.
Một chữ tượng đài trong ngoặc kép
Dù vậy, Flavin nói loạt tác phẩm này không lấy hình trực tiếp từ bản thiết kế của Tatlin. Không có đường xoắn ốc, không có gì xoay. Chỉ có những ống đèn thẳng đứng, cao thấp khác nhau.
Chữ monument được đặt trong ngoặc kép, và theo Flavin, một phần là để đùa. Chúng là tượng đài, nhưng làm bằng đồ chiếu sáng tiêu chuẩn. Một tượng đài truyền thống cần đá, đồng, bệ cao và rất nhiều năm. Của Flavin cần vài ống đèn, một ổ điện và một bức tường.
Khoảng cách giữa hai thứ ấy là điều tác phẩm muốn người xem thấy. Một bên là toà tháp vĩ đại chưa bao giờ đứng lên. Một bên là những vật rẻ nhất, dễ thay nhất. Tượng đài của Flavin tưởng nhớ Tatlin bằng chính sự khiêm tốn mà ông khen ở Tatlin.
Hai mươi bản vẽ và một chuyến tàu điện ngầm
Từ năm 1964 đến 1970, Flavin làm khoảng hai mươi bản phác cho loạt tượng đài này. Ông nói mình chưa bao giờ đếm. Có bản các ống xếp đứng thành tháp, có bản các ống nằm chéo, tách ra theo nhiều góc.
Tượng đài Tatlin đầu tiên được dựng tháng 5 năm 1965, tại Institute of Contemporary Art của Đại học Pennsylvania. Tác phẩm ở Tate là một biến thể của một thiết kế năm 1966, trong đó ống giữa được nâng cao thêm khoảng ba mươi phân. Flavin kể bản phác của nó ban đầu bị ghi sai, vì ông vẽ vội trên một chuyến tàu điện ngầm ở Manhattan, và phải sắp xếp lại cho cuộc triển lãm hồi cố ở Ottawa năm 1969.
Mỗi thiết kế được làm thành năm bản. Điều này cũng thuộc về ý tưởng: tác phẩm không nằm ở một vật duy nhất, không thể thay thế, mà ở một cách sắp xếp có thể dựng lại.
Ở một bài khác, về dự án ở Marfa, ánh sáng màu của Flavin chiếm trọn những toà nhà. Ở đây, mọi thứ nhỏ hơn và trắng hơn. Chỉ một bức tường, vài ống đèn, và tên một người đã mơ một toà tháp.
Contemporary Art