Essays · Contemporary Art

Felix Gonzalez-Torres. "Untitled" (Portrait of Ross in L.A.).

Một bức chân dung có thể vơi đi.

Felix Gonzalez-Torres, "Untitled" (Portrait of Ross in L.A.): đống kẹo bọc giấy nhiều màu dồn vào góc phòng

Felix Gonzalez-Torres Foundation · Felix Gonzalez-Torres Foundation


Một đống kẹo trong góc phòng

Ở góc một phòng trưng bày, trên sàn, là một đống kẹo. Kẹo bọc giấy bóng nhiều màu, loại sản xuất hàng loạt, bán ở bất cứ đâu. Không có bệ, không có kính. Nhãn trên tường ghi: "Untitled" (Portrait of Ross in L.A.), 1991.

Người xem được phép cúi xuống lấy một viên. Nhiều người ngần ngại, nhìn quanh xem có ai ngăn không. Trong bảo tàng, người ta quen với việc không được chạm vào gì. Nhưng ở đây, việc lấy đi là một phần của tác phẩm.

Theo Felix Gonzalez-Torres Foundation, chất liệu của tác phẩm được ghi là kẹo bọc giấy nhiều màu, nguồn cung không giới hạn. Kích thước thay đổi theo mỗi lần sắp đặt. Chỉ có một con số cố định: khối lượng lý tưởng 175 pound, khoảng 79 kg.

Tác phẩm hiện thuộc bộ sưu tập của Art Institute of Chicago, và đã được trưng bày ở nhiều bảo tàng trên thế giới.

Ross

Ross trong tên tác phẩm là Ross Laycock, người bạn đời của nghệ sĩ. Ross qua đời năm 1991 vì những biến chứng liên quan đến AIDS. Gonzalez-Torres qua đời năm 1996, cũng vì AIDS.

Con số 175 pound thường được hiểu là cân nặng lý tưởng của Ross khi còn khoẻ. Art Institute of Chicago viết thận trọng hơn: con số ấy có thể ứng với cân nặng trung bình của một người đàn ông trưởng thành, hoặc cân nặng lý tưởng của người được nhắc tên. Nghệ sĩ không giải thích thêm. Khoảng mơ hồ ấy cũng là một phần tác phẩm.

Những năm đầu thập niên 1990, ở Mỹ, AIDS là một đại dịch và cũng là một điều bị im lặng. Người bệnh gầy đi trông thấy. Gonzalez-Torres không cho người xem thấy thân thể ấy. Ông cho họ thấy một đống kẹo nhỏ dần qua từng ngày, và để họ tự hiểu.

Cái tên của tác phẩm luôn bắt đầu bằng "Untitled", đặt trong ngoặc kép. Phần trong ngoặc đơn mới là chỗ ông cho người xem một chìa khoá. Portrait of Ross in L.A. Một người, một thành phố.

Lấy đi và bổ sung

Khi khách lấy kẹo, đống kẹo thay đổi hình dạng. Có ngày nó thấp hẳn, có ngày gần như hết. Rồi bảo tàng có thể bổ sung, đưa nó trở lại gần khối lượng ban đầu. Theo mô tả của Art Institute of Chicago, những thay đổi này đến từ hai phía: người xem chọn có tương tác hay không, còn nhân viên bảo tàng đưa ra quyết định về việc bổ sung, cách bày và vị trí.

Như vậy tác phẩm có hai nhịp. Một nhịp hao hụt, do từng người lấy đi một viên. Một nhịp nối dài, do bảo tàng đổ thêm kẹo vào. Không nhịp nào thắng hẳn. Bức chân dung không bao giờ biến mất, nhưng cũng không bao giờ đứng yên.

Đây là điều khiến tác phẩm khác một tượng đài. Tượng đài bằng đá thì muốn tồn tại mãi. Bức chân dung bằng kẹo thì chấp nhận mình bị mang đi, và tồn tại nhờ được làm lại.

Vì sao một viên kẹo nặng đến vậy

Viên kẹo là vật nhỏ nhất có thể nghĩ ra. Nó rẻ, ngọt, trẻ con. Khi ngậm, nó tan trong vài phút. Chính vì nhẹ như vậy, nó mang được một điều rất nặng mà không cần lời.

Người lấy kẹo trở thành một phần của câu chuyện dù không biết. Họ làm bức chân dung nhỏ đi. Họ cũng mang một mảnh của nó ra khỏi bảo tàng, ra phố, về nhà. Ký ức về Ross, theo cách ấy, được chia cho hàng nghìn người lạ.

Có những tác phẩm khác cũng giữ lại người đã khuất bằng những gì mong manh, như kho lưu trữ nhịp tim của Christian Boltanski. Nhưng ít tác phẩm nào để người xem mang người đã khuất theo mình, trong miệng, trong túi áo, một cách giản dị như thế.



Thành viên Penta