Essays · Photography

Gauri Gill. Acts of Appearance.

Mặt nạ không che. Mặt nạ cho thấy.

Gauri Gill, Acts of Appearance: người dân Jawhar đeo mặt nạ giấy bồi sơn màu, đứng giữa sinh hoạt thường ngày trong làng

documenta 14 · documenta 14


Mặt nạ của Jawhar

Jawhar là một huyện ở bang Maharashtra, miền tây Ấn Độ. Người Kokna, một cộng đồng Adivasi, sống ở đây từ lâu, và vùng này nổi tiếng với đồ giấy bồi. Thứ nổi tiếng nhất là mặt nạ: mặt nạ thần linh, ma quỷ, nhân vật trong truyện cổ, được đeo trong lễ hội Bohada.

Nghề làm mặt nạ được truyền trong gia đình. Anh em Subhas và Bhagvan Dharma Kadu thuộc một gia đình như thế. Năm 2015, Gauri Gill đến gặp họ với một đề nghị.

Gill sinh năm 1970 ở Chandigarh. Bà từng làm nhiếp ảnh báo chí, rồi dành nhiều năm chụp các cộng đồng nông thôn và di cư ở sa mạc Rajasthan trong loạt Notes from the Desert. Trước Acts of Appearance, bà đã làm việc cùng hoạ sĩ Warli Rajesh Vangad trong loạt Fields of Sight, nơi ảnh của bà và nét vẽ của ông cùng nằm trên một mặt giấy. Làm việc chung với người khác, chứ không chụp về người khác, là một lựa chọn bà lặp lại nhiều lần.

Không thần, không quỷ

Đề nghị của Gill đơn giản. Thay vì làm mặt nạ thần và quỷ như truyền thống, hãy làm mặt nạ cho những gì đang có mặt trong đời sống hôm nay. Bà nghĩ về khoảng cách giữa những hình tượng lễ hội và đời sống thật của người Jawhar bây giờ, và muốn xem khoảng cách ấy trông ra sao nếu được lấp lại bằng chính tay người trong làng.

Anh em Kadu nhận lời. Gia đình họ, cùng những người tình nguyện, tổng cộng hơn ba mươi người, bắt tay làm. Họ làm mặt nạ những người quen, những con vật, những đồ vật. Những thứ gần, không phải những thứ thiêng.

Sau đó mới đến phần chụp. Gill và những người cộng tác dựng cảnh: người đeo mặt nạ làm những việc thường ngày của họ. Đi lại, ngồi, làm việc, đứng trước nhà. Nhiều cảnh được ứng biến tại chỗ. Không ai đóng một vai đã viết sẵn. Họ chỉ làm điều họ vẫn làm, với một khuôn mặt khác.

Ảnh màu, cảnh dựng, người thật

Acts of Appearance là ảnh màu. Chi tiết này quan trọng, vì phần lớn tác phẩm trước đó của Gill là ảnh bạc đen trắng. Màu sơn trên mặt nạ, màu áo, màu đất, màu tường, tất cả đứng cạnh nhau trong một khung hình rõ ràng, không làm mờ, không kịch tính.

Cái lạ trong những bức ảnh này không nằm ở mặt nạ. Mặt nạ là thứ quen thuộc với vùng đất ấy. Cái lạ nằm ở chỗ mặt nạ xuất hiện giữa một buổi chiều không có lễ hội. Người xem đứng trước ảnh và không chắc đây là tài liệu hay sân khấu. Câu trả lời có lẽ là cả hai.

Tên loạt ảnh nói điều đó. Appearance là sự xuất hiện, cũng là vẻ bề ngoài. Một hành động xuất hiện là một lần bước ra để được nhìn thấy, theo cách mình chọn. Nhiều thập niên trước, Lygia Clark cũng làm mặt nạ, nhưng để người đeo nhìn và ngửi thế giới khác đi. Ở Jawhar, mặt nạ quay ra ngoài: nó thay đổi cách người khác nhìn vào.

Từ Jawhar đến Kassel

Tại documenta 14 năm 2017, hai mươi lăm bản in pigment lưu trữ của Acts of Appearance được treo ở Hessisches Landesmuseum tại Kassel, với hai khổ: 67 × 101,6 cm và 40,6 × 61 cm. Ở Athens, cùng kỳ documenta ấy, Gill trưng bày những loạt ảnh bạc đen trắng khác của mình tại Bảo tàng Văn khắc.

Loạt ảnh không dừng ở đó. Gill vẫn tiếp tục làm việc với cộng đồng ở Jawhar sau năm 2015, và dự án được ghi là đang tiếp diễn. Mặt nạ tiếp tục được làm, cảnh tiếp tục được dựng.

Điều đáng nhớ ở Acts of Appearance là nó trả quyền tạo hình về cho người được chụp. Người làm mặt nạ quyết định khuôn mặt. Người đeo quyết định dáng đứng. Nhiếp ảnh gia chỉ là một người trong nhóm. Ảnh vì thế không nhìn vào một cộng đồng từ bên ngoài. Nó là thứ cộng đồng ấy cùng làm ra.



Thành viên Penta