Essays · Contemporary Art
Gretchen Bender. Dumping Core.
Quá nhiều hình ảnh thì không còn gì được nhìn thấy.
Mười ba màn hình trong phòng tối
Năm 1984, Gretchen Bender dựng Dumping Core. Tác phẩm gồm bốn kênh video, dài mười ba phút, được lập trình chạy luân phiên theo nhiều tổ hợp khác nhau trên mười ba màn hình đồng bộ. Không có nhân vật. Không có cốt truyện. Chỉ có hình ảnh đến dồn dập.
Trên màn hình là đồ hoạ truyền hình, logo của các tập đoàn cắt ra từ sóng phát thanh, những đoạn trích từ quảng cáo, chương trình tivi và phim. Xen giữa là hình ảnh nội chiến El Salvador. Hình động vi tính được làm cùng Amber Denker. Nhạc nền điện tử do Stuart Argabright viết, một thứ nhịp đập gần với techno trước khi techno có tên.
Ban đầu Bender nghĩ tác phẩm như một buổi trình diễn, bà gọi là sân khấu điện tử, có nhạc chơi trực tiếp. Về sau nó sống tiếp dưới dạng sắp đặt trong phòng trưng bày. Tác phẩm hiện nằm trong bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York. Từ tháng 10 năm 2019 đến tháng 6 năm 2023, nó được trưng bày trên những chiếc tivi CRT, trong một căn phòng tối.
Người làm truyền hình phê phán truyền hình
Bender không đứng ngoài thế giới mà bà phê phán. Bà làm việc trong ngành thương mại, tham gia làm video âm nhạc, quảng cáo và chương trình truyền hình. Bà biết rõ hình ảnh được cắt, dựng và bán như thế nào. Chính vì biết rõ, bà hoài nghi.
Đầu thập niên 1980, truyền hình Mỹ đang đổi nhịp. CNN phát tin suốt ngày đêm. MTV biến bài hát thành chuỗi hình cắt nhanh. Máy tính bắt đầu vẽ được logo xoay tròn, chữ bay, bề mặt bóng loáng. Với Bender, đây vừa là một vùng mới cho biểu đạt thị giác, vừa là một công cụ đè nén tâm lý.
Cách bà phản ứng không phải là tránh xa. Bà bắt chước truyền hình, rồi đẩy nó lên quá mức. Bà từng nói đại ý rằng mình sẽ nhái lại truyền thông, nhưng tăng điện áp lên thật cao, cao đến mức người xem buộc phải tỉnh ra. Có lần bà ví truyền thông như một dòng sông ăn thịt: không có ý thức, chỉ nuốt vào và biến đổi.
Dumping Core là dòng sông ấy, được đặt trong một căn phòng. Người xem không bơi được. Họ chỉ đứng và bị cuốn.
Bản ghi trước khi sập
Tên tác phẩm lấy từ một thuật ngữ tin học thời đầu. Core dump là bản ghi toàn bộ bộ nhớ của máy tính, được lưu lại ngay trước khi hệ thống ngừng chạy. Kỹ sư đọc bản ghi này để hiểu vì sao máy hỏng.
Chữ core còn gợi đến một chuyện khác. Năm 1979, lò phản ứng ở Three Mile Island gặp sự cố, lõi lò bị hư hại. Nỗi sợ công nghệ vượt khỏi tầm tay, nỗi sợ hạt nhân, vẫn còn rất gần khi Bender làm tác phẩm này. Đặt tên như vậy, bà gợi ý rằng cả nền văn hoá hình ảnh đang chạy tới điểm quá tải.
Nhìn lại hôm nay, Dumping Core giống một lời báo trước. Mười ba màn hình của năm 1984 là con số nhỏ so với số màn hình một người lướt qua trong một ngày bây giờ. Logo vẫn xoay. Tin chiến sự vẫn chen giữa quảng cáo. Điều Bender làm rõ là cái cảm giác khi mọi thứ trộn vào nhau: mọi hình ảnh đều bằng nhau, và vì bằng nhau nên không hình nào còn nặng.
Tác phẩm không đưa ra lời giải. Nó chỉ bật mọi thứ lên cùng lúc, rồi để người xem tự nhận ra mình đang thiếu gì. Có thể là một khoảng lặng. Có thể là một hình ảnh đứng yên đủ lâu để được nhớ.
Contemporary Art