Essays · Photography
Irina Rozovsky. Miracle Center.
Cái khung đổi nghĩa bức ảnh.
Ảnh mới, khung cũ
Irina Rozovsky là một nhiếp ảnh gia sinh ra ở Liên Xô cũ và làm việc ở Mỹ. Trong nhiều năm, bà chụp ảnh đời sống quanh mình: người trong gia đình, người quen, cây cối, những góc nhà, ánh sáng trên một bức tường. Những bức ảnh ấy không cần một sự kiện lớn. Chúng đến từ ngày thường.
Từ năm 2019, bà bắt đầu làm Miracle Center. Cách làm rất đơn giản. Bà đi tìm những chiếc khung ảnh cũ ở các tiệm đồ xưa và trên eBay. Rồi bà in ảnh của mình, cắt cho vừa, và đặt vào.
Nhiều chiếc khung là loại khung du lịch, nhỏ, gập lại được, làm ra để người ta mang ảnh người thân theo khi đi xa. Có chiếc chỉ cỡ vài phân. Một tác phẩm của loạt này trong bộ sưu tập High Museum of Art ở Atlanta là một bản in phun kích thước chừng ba nhân hai inch, nằm trong khung do nghệ sĩ chọn.
Kết quả là những vật nhỏ, có thể cầm trong lòng bàn tay. Một bức ảnh chụp tuần trước, trong một chiếc khung có khi đã vài chục năm tuổi.
Cái khung không im lặng
Trong phòng triển lãm, khung ảnh thường được chọn để biến mất. Viền mảnh, màu trung tính, không làm người xem phân tâm. Rozovsky làm ngược lại. Khung của bà có hoa văn, có màu, có vết trầy, có lớp mạ đã bong. Nó lên tiếng.
Khi một bức ảnh chụp cái cây ngoài sân được đặt vào một khung mạ vàng kiểu cũ, bức ảnh ấy đổi giọng. Nó trông quý hơn, riêng tư hơn, như một kỷ vật. Khi một gương mặt được đặt vào khung hình bầu dục, ta bất giác đọc nó như chân dung của một người đã khuất, dù người ấy vẫn đang sống. Màu sắc, hình dáng và đường trang trí của cái khung dẫn cách ta nhìn trước khi ta kịp nghĩ.
Rozovsky mô tả loạt ảnh như một lời mời chơi với thời gian và với không gian thị giác. Cái khung kéo bức ảnh về quá khứ. Bức ảnh kéo cái khung về hiện tại. Người xem đứng giữa, không chắc mình đang nhìn một vật của hôm nay hay của nhiều năm trước.
Đó cũng là một bài học nhỏ về nhiếp ảnh. Một tấm ảnh không mang nghĩa cố định. Nghĩa của nó thay đổi theo nơi nó được đặt: trong ví, trên bàn thờ, trên tường bảo tàng, trên màn hình điện thoại.
Vì sao những vật nhỏ này đáng nhớ
Năm 2020, Miracle Center được giới thiệu trong New Photography, loạt triển lãm định kỳ của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York dành cho nhiếp ảnh mới. Người giám tuyển của bảo tàng nhận xét rằng những chiếc khung biến các bức ảnh thành những vật thân mật, quý giá, vừa gợi lịch sử vừa giữ được sự tự nhiên của lúc chụp.
Ở thời mà phần lớn ảnh chỉ sống trên màn hình, Miracle Center kéo nhiếp ảnh về lại với đồ vật. Một bức ảnh trong khung có trọng lượng. Nó có mặt sau, có bản lề, có kính. Nó có thể rơi, có thể vỡ, có thể được đặt úp xuống.
Và vì những chiếc khung là đồ cũ, mỗi tác phẩm mang theo một lịch sử không ai kể lại được. Ai đã mua chiếc khung này? Họ đã giữ ảnh của ai trong đó? Vì sao nó lại nằm ở tiệm đồ xưa? Rozovsky không trả lời. Bà chỉ đặt vào đó một bức ảnh mới, và để hai câu chuyện nằm cạnh nhau.
Tên loạt ảnh, Miracle Center, nghe như biển hiệu của một nơi nào đó. Rozovsky không giải thích nhiều. Nhưng nhìn những vật nhỏ ấy, có thể hiểu phép màu ở đây rất bình thường: một ngày thường, được giữ lại, trong một cái khung vừa tay.
Photography