Essays · Contemporary Art

Jenny Holzer. Installation for Bilbao.

Giữ lại quần áo là giữ lại một người.

Jenny Holzer, Installation for Bilbao: chín cột đèn LED thẳng đứng chạy chữ sáng, dựng giữa không gian tường đỏ và kim loại cong của Guggenheim Bilbao

Guggenheim Museum Bilbao · Guggenheim Museum Bilbao


Chín cột chữ sáng

Ở Guggenheim Museum Bilbao, trong một phòng trưng bày cao và cong do Frank Gehry thiết kế, có chín cột đèn đứng thẳng. Mỗi cột là một bảng LED hai mặt, cao hơn 12 mét. Chữ chạy dọc theo thân cột, không ngừng.

Đó là Installation for Bilbao của Jenny Holzer. Bảo tàng ghi niên đại tác phẩm là 1997/2017: năm bảo tàng mở cửa, và hai mươi năm sau đó.

Chữ chạy bằng ba thứ tiếng: tiếng Basque, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh. Tiếng Basque là ngôn ngữ riêng của xứ Basque, vùng đất nơi Bilbao nằm. Việc đặt nó bên cạnh hai ngôn ngữ lớn hơn là một lựa chọn có chủ ý.

Tác phẩm nằm trong bộ sưu tập thường trực của bảo tàng, ở Gallery 101. Ai đến Guggenheim Bilbao đều có thể đi ngang qua nó.

Những câu từ Arno

Những dòng chữ lấy từ Arno, một chuỗi văn bản Holzer viết ban đầu cho một dự án gây quỹ nghiên cứu về AIDS. Năm 1996, Arno được chuyển thể thành một đợt chiếu chữ ngoài trời ở Florence. Một năm sau, nó đến Bilbao.

Các câu trong Arno rất ngắn, viết ở ngôi thứ nhất, nói với một người thứ hai. Tôi gọi tên anh. Tôi giữ quần áo của anh. Không có tên riêng, không có hoàn cảnh cụ thể. Người đọc không biết ai đang nói, ai đang được nói tới, người ấy đi đâu.

Nhưng giọng điệu thì rõ. Đó là giọng của một người ở lại, sau khi người kia đã mất. Những câu nói về sự gần gũi, về cái chết, về mất mát. Chúng không kể chuyện. Chúng chỉ ghi lại những việc nhỏ người ta làm khi nhớ một người: gọi tên, giữ đồ đạc, nhắc lại.

Holzer đã làm việc với chữ và đèn LED từ nhiều năm trước đó. Bà quen đặt những câu ngắn vào nơi công cộng, nơi người qua đường đọc chúng mà không định đọc. Ở Bilbao, những câu riêng tư nhất lại chạy trên những cột đèn lớn nhất.

Thẳng giữa những đường cong

Tòa nhà của Gehry gần như không có đường thẳng. Tường uốn, trần cong, bề mặt kim loại và đá chuyển hướng liên tục. Chín cột của Holzer thì thẳng tuyệt đối, cách đều nhau, dựng từ sàn lên cao.

Theo bảo tàng, các cột cắt ngang phòng, tạo thành một hàng rào vừa uy nghi vừa để người đi qua được. Người xem có thể đứng trước chúng như đứng trước một bức tường, hoặc bước qua khe giữa hai cột để sang phía bên kia.

Ánh sáng từ chữ đổ xuống sàn đá bóng, phản chiếu thành những vệt màu dài. Căn phòng thay đổi theo màu chữ. Những dòng chữ lướt nhanh đến mức không ai đọc được hết một lần. Người xem bắt được một câu, rồi mất nó, rồi bắt được câu khác.

Bảo tàng mô tả tác phẩm như một cuộc thương lượng ở ranh giới mong manh giữa cái riêng tư và cái công cộng. Những lời nói thầm với một người đã mất, giờ chạy trên những cột đèn cao hơn một toà nhà bốn tầng, giữa một bảo tàng đông khách.

Ngôn ngữ thành ánh sáng

Chữ in trên giấy đứng yên. Chữ ở đây không đứng yên. Nó xuất hiện, chạy qua, biến mất, rồi quay lại. Đọc tác phẩm này giống nghe một người lặp đi lặp lại một điều, như thể nói nhiều lần thì điều ấy sẽ đỡ đau hơn, hoặc sẽ thật hơn.

Sự lặp lại ấy gần với cách người ta nhớ một người đã mất. Không phải một ký ức lớn duy nhất, mà những mẩu nhỏ quay về nhiều lần trong ngày. Cái tên. Chiếc áo. Một thói quen.

Những năm Holzer viết Arno, AIDS vẫn đang lấy đi nhiều người. Cũng trong thời gian ấy, có những nghệ sĩ khác tìm cách nói về mất mát bằng những vật rất đời thường, như Felix Gonzalez-Torres với đống kẹo nặng bằng cân nặng của người anh yêu. Holzer chọn chữ và ánh sáng.

Installation for Bilbao không ghi tên người được nhớ. Chính vì thế, ai đứng trước nó cũng có thể điền vào đó một cái tên của riêng mình.



Thành viên Penta