Essays · Photography

Lewis Baltz. The New Industrial Parks near Irvine, California.

Một bức tường trơn cũng là một lời khai.

Lewis Baltz, The New Industrial Parks near Irvine, California: ảnh đen trắng mặt tường nhà xưởng trơn, chụp chính diện, không người

MOCA Los Angeles · MOCA Los Angeles


Năm mươi mốt tấm ảnh nhỏ

The New Industrial Parks near Irvine, California là một bộ gồm 51 ảnh đen trắng in bạc gelatin, làm năm 1974. Mỗi tấm chỉ cỡ 20,3 × 25,4 cm, khổ của một tờ giấy in nhỏ. Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Los Angeles, MOCA, giữ trọn bộ, do ông bà Timothy A. Eaton tặng.

Irvine nằm ở hạt Orange, phía nam Los Angeles. Vào đầu thập niên 1970, quanh đó mọc lên những khu công nghiệp mới: nhà xưởng thấp, văn phòng một tầng, bãi đỗ xe, những con đường chưa có cây. Chúng được xây nhanh, theo mẫu, cho những công ty không cần ai nhớ tên.

Baltz chụp đúng những thứ ấy. Một mặt tường. Một cửa cuốn đóng kín. Một góc nhà với ống thoát nước. Một bãi đất trống trước toà nhà. Tấm này nối tấm kia, gần như không có gì khác nhau, cho đến khi mắt người xem bắt đầu tự tìm ra khác biệt.

Không người, không cảm xúc

MOCA mô tả bộ ảnh như một cách tiếp cận mang tính ý niệm và phê phán với môi trường đô thị. Ảnh thẳng, phẳng, ánh sáng đều. Không có bầu trời kịch tính, không có góc máy lạ.

Điều dễ thấy nhất là không có người. Theo bảo tàng, đó là một nỗ lực xoá luôn sự hiện diện của người chụp khỏi bức ảnh. Máy ảnh đứng đó như một dụng cụ đo, không tỏ thái độ. Người xem không biết Baltz thích hay ghét những toà nhà này.

Nhưng chi tiết thì có. Bảo tàng nhắc tới những đống đất, những vệt đánh dấu trên bức tường mới sơn một phần. Đó là dấu vết của quá trình xây: đất vừa được biến thành khu công nghiệp, và việc biến đổi ấy chưa xong. Ảnh ghi lại khoảnh khắc giữa chừng, khi toà nhà đã đứng nhưng chưa thật sự được dùng.

New Topographics

Lewis Baltz sinh năm 1945 ở Newport Beach, California, không xa Irvine, và mất năm 2014. Ông lớn lên cùng lúc với sự bành trướng của vùng ngoại ô Nam California, và bộ ảnh này là cái nhìn của một người thấy quê mình đổi hình.

Năm 1975, ảnh của Baltz có mặt trong New Topographics: Photographs of a Man Altered Landscape, triển lãm ở George Eastman House tại Rochester. Cùng tham gia có Robert Adams, Bernd và Hilla Becher, Stephen Shore và một số nhiếp ảnh gia khác. MOCA viết rằng chính cách tiếp cận khách quan, lạnh lùng của Baltz đã gắn ông với trào lưu ấy.

Tên triển lãm nói rõ ý định: phong cảnh do con người thay đổi. Những nhiếp ảnh gia này quay lưng với phong cảnh lý tưởng hoá để chụp môi trường xây dựng. Trong nhóm, Baltz có lẽ là người đẩy sự lạnh lùng đi xa nhất. Adams còn thấy ánh sáng và núi. Baltz chỉ thấy tường.

Vì sao một bức tường đáng nhìn

Nhìn lần đầu, bộ ảnh có thể trông như tài liệu của một công ty bất động sản. Nhưng khác ở chỗ nó không bán gì. Không có góc đẹp nhất, không có ánh nắng lúc hoàng hôn. Toà nhà được chụp đúng như nó là: chung chung, vô danh, thay thế được.

Chính sự vô danh ấy là đề tài. Những khu công nghiệp như thế có ở khắp nơi, và chúng giống nhau đến mức ta đi ngang qua mà không thấy. Baltz buộc người xem dừng lại trước thứ mà mắt vẫn luôn trượt qua.

Năm mươi năm sau, cảnh ấy đã lan khắp thế giới: nhà kho, trung tâm phân phối, khu văn phòng ven xa lộ. Bộ ảnh nhỏ của Baltz đọc như một lời báo trước, lặng lẽ và chính xác. Nó không nói điều này tốt hay xấu. Nó chỉ nói: đây là nơi ta đã xây, hãy nhìn nó.



Thành viên Penta