Essays · Olfactory Art
Lucy Chinen, Sean Raspet. Chloroform Scopolamine.
Một mùi hương về khoảnh khắc ta không còn tự chủ.
Một loài hoa và một cảnh phim
Chloroform Scopolamine là triển lãm của Lucy Chinen và Sean Raspet tại IAO Gallery, Los Angeles, từ ngày 22 tháng Ba đến ngày 20 tháng Tư năm 2025. Ở trung tâm là một nước hoa, được làm như một tác phẩm nghệ thuật.
Hai nguồn cảm hứng của nó nằm ở hai thế giới khác nhau. Một là cây kèn thiên thần, tên khoa học Brugmansia, loài cây có hoa lớn rủ xuống, là nguồn gốc tự nhiên của scopolamine. Hai là một mô típ quen thuộc trong điện ảnh: kẻ gian áp chiếc khăn tẩm chloroform lên mặt nạn nhân, và nạn nhân gục xuống sau vài giây.
Ai xem phim nhiều cũng nhận ra cảnh ấy. Nó nhanh, gọn, tiện cho kịch bản. Nó cũng là một hình ảnh về mùi: một hơi thở, rồi mất ý thức. Tác phẩm của Chinen và Raspet đặt hai nguồn ấy cạnh nhau, một thứ mọc từ đất, một thứ mọc từ màn ảnh.
Mùi của ngày hôm sau
Hai nghệ sĩ mô tả nước hoa của mình là một mùi hơi hiểm, nhiều sắc thái. Nó mở đầu bằng những nốt tươi, gợi một buổi tụ tập tưởng tượng. Rồi có những điếu thuốc ma. Rồi nó lắng xuống thành phần nền mà họ gọi là mùi của một tên tội phạm căng thẳng vừa làm đổ hoá chất, với những nốt xanh tổng hợp sắc lẹm.
Họ còn so nó với một cảm giác rất cụ thể: ngày hôm sau khi bị lừa tự nguyện ra cây ATM rút tiền. Một mùi không phải của lúc mất tỉnh, mà của lúc tỉnh lại và hiểu ra chuyện gì đã xảy ra.
Chi tiết điếu thuốc ma đến từ một hiện tượng được ghi nhận sau khi dùng scopolamine. Người dùng thấy rõ mình đang hút những điếu thuốc tưởng tượng. Một nguồn mà triển lãm dẫn lại kể rằng họ bò trên sàn tìm điếu thuốc vừa đánh rơi, trước khi nhận ra nó không có thật. Nước hoa giữ lại đúng dấu vết ấy: mùi khói của một vật không tồn tại.
Những hành động lặp lại
Đêm khai mạc, hai người diễn Liesel Hanson và Lee Tyler Thompson thực hiện một chuỗi hành động được dàn dựng. Động tác của họ trộn hai thứ: cách kẻ gian áp khăn chloroform trong phim, và trạng thái mê như người chịu tác động của scopolamine. Họ khuếch tán nước hoa quanh phòng theo những vòng lặp.
Hai nghệ sĩ dẫn đến Locus Solus, cuốn tiểu thuyết của nhà văn Pháp Raymond Roussel. Trong đó có những xác chết được làm cho cử động lại, lặp đi lặp lại những động tác quan trọng nhất của đời mình. Người diễn trong phòng trưng bày cũng lặp lại như vậy, như bị điều khiển bởi một thứ ở ngoài họ.
Hình ảnh ấy làm rõ câu hỏi của tác phẩm. Khi một chất đi vào cơ thể qua hơi thở, ai là người hành động? Người diễn, hay mùi?
Hai nghệ sĩ, một phân tử làm đề tài
Lucy Chinen là nghệ sĩ và người viết, đồng sáng lập nonfood, một công ty làm thực phẩm từ tảo. Cô từng triển lãm tại Sean's Room ở Los Angeles năm 2023, và góp mặt trong Synthetic Ecologies Lab của Serpentine Galleries.
Sean Raspet đã làm việc với mùi và cấu trúc phân tử hơn mười năm, triển lãm ở nhiều nơi, trong đó có Berlin Biennale lần thứ 9 và bảo tàng de Young. Ở một tác phẩm khác, New Olfactory Molecules, ông thiết kế những phân tử mùi chưa từng tồn tại. Ở đây, ông làm điều ngược lại: nhận một phân tử có sẵn trong tự nhiên, đã mang sẵn một lớp huyền thoại, rồi hỏi mùi của huyền thoại ấy là gì.
Triển lãm không dạy gì về hoá chất, cũng không cổ vũ gì. Nó đứng ở chỗ mùi gặp nỗi sợ, và để người xem tự hỏi: vì sao một mùi dễ chịu lại có thể khiến ta nghi ngờ?
Olfactory Art