Essays · Contemporary Art

Marina Abramović. Rhythm 0.

Vật nằm yên trên bàn. Nghĩa của nó nằm trong tay người cầm.

Marina Abramović, Rhythm 0: chiếc bàn bày 72 đồ vật, cạnh đó là máy chiếu ảnh tư liệu buổi trình diễn

Tate · Tate


Một chiếc bàn và một lời mời

Năm 1974, ở Studio Morra tại Naples, Marina Abramović đứng cạnh một chiếc bàn trong sáu giờ. Trên bàn là bảy mươi hai đồ vật. Cạnh đó là một tờ hướng dẫn. Nội dung của nó ngắn: trên bàn có những vật mà khán giả có thể dùng lên người nghệ sĩ theo ý muốn; trong thời gian ấy, cô là một vật, và cô chịu toàn bộ trách nhiệm.

Những đồ vật được chọn để trải từ dễ chịu đến nguy hiểm. Có hoa hồng, lông chim, bánh mì, nho, rượu, mật ong. Có kéo, dao, đinh, roi. Có một khẩu súng và một viên đạn.

Abramović không nói, không phản ứng, không tự vệ. Cô chỉ đứng. Mọi việc xảy ra trong sáu giờ đó là do khán giả làm.

Rhythm 0 là tác phẩm cuối trong chuỗi Rhythm mà cô thực hiện đầu thập niên 1970, gồm cả Rhythm 10, Rhythm 5, Rhythm 2 và Rhythm 4. Trong những tác phẩm trước, cô thử giới hạn của chính cơ thể mình. Ở Rhythm 0, cô trao giới hạn đó cho người khác.

Sáu giờ

Theo lời kể của Abramović và những người có mặt, giờ đầu tiên khá nhẹ nhàng. Có người đưa hoa cho cô. Có người xoay tay cô, đặt cô vào một tư thế. Có người hôn cô.

Rồi dần dần, những cử chỉ đổi khác. Quần áo của cô bị cắt. Da cô bị rạch những vết nhỏ. Có người nạp đạn vào khẩu súng và đưa lên gần cô. Một số khán giả khác can thiệp. Căng thẳng chia những người trong phòng thành hai phía.

Điều đáng sợ không nằm ở một người cụ thể nào. Nó nằm ở tốc độ mà một nhóm người bình thường, trong một căn phòng triển lãm, khi được cho phép và không bị đáp trả, đi từ bông hoa đến lưỡi dao.

Khi hết sáu giờ, Abramović bắt đầu cử động và bước về phía khán giả. Theo những gì cô kể lại, nhiều người tránh ánh mắt cô và rời đi. Khi cô trở lại là một con người, họ không còn đứng trước được nữa.

Tác phẩm còn lại là gì

Một buổi trình diễn chỉ xảy ra một lần. Thứ còn lại sau đó là tư liệu. Tate giữ Rhythm 0 dưới dạng một sắp đặt: một chiếc bàn với bảy mươi hai đồ vật, và một máy chiếu ảnh với những tấm phim chụp buổi diễn cùng phần chữ.

Người xem ở bảo tàng hôm nay đứng trước chiếc bàn đó mà không có Abramović. Các đồ vật nằm yên, như chờ. Những tấm ảnh chiếu lên cho thấy chuyện đã xảy ra. Khoảng cách giữa chiếc bàn tĩnh lặng và những tấm ảnh căng thẳng là nơi tác phẩm tiếp tục.

Bởi câu hỏi của Rhythm 0 không thuộc về năm 1974. Nó hỏi người xem hôm nay: nếu được phép, bạn sẽ cầm món nào lên?

Vì sao đáng nhớ

Nhiều người xem Rhythm 0 như một thí nghiệm về bạo lực. Nhưng nó cũng là một tác phẩm về trách nhiệm và về vật. Abramović tuyên bố mình là vật, và khán giả đối xử với cô đúng như thế. Tác phẩm cho thấy ranh giới giữa người và vật mỏng đến đâu, khi chỉ cần một tờ giấy hướng dẫn để xoá nó đi.

Vài năm sau, ở New York, Mierle Laderman Ukeles đi bắt tay từng công nhân vệ sinh thành phố và cảm ơn họ, trong Touch Sanitation. Hai tác phẩm đặt cơ thể nghệ sĩ vào tay người khác theo hai hướng ngược nhau. Một bên là cái chạm có chủ đích để nhìn thấy nhau. Một bên là cái chạm được cho phép mà không có ai chịu nhìn. Đặt cạnh nhau, chúng hỏi cùng một điều: ta làm gì khi người trước mặt không thể từ chối.



Thành viên Penta