Essays · Contemporary Art

Michael Landy. Break Down.

Một đời người, được đếm từng món rồi xoá đi.

Michael Landy, Break Down: băng chuyền với khay vàng chở đồ đạc cá nhân trong cửa hàng C&A cũ ở Oxford Street

courtesy Artangel · Artangel


Một cửa hàng bỏ trống, một nhà máy tạm

Tháng 2 năm 2001, cửa hàng bách hoá C&A cũ trên Oxford Street, London, mở cửa trở lại. Không phải để bán. Từ ngày 10 đến ngày 24 tháng 2, bên trong là một nhà máy phân loại vật liệu được dựng riêng cho một tác phẩm.

Trung tâm của nhà máy là một hệ băng chuyền dài 100 mét. Trên băng chuyền là những khay nhựa màu vàng. Trong khay là đồ đạc của nghệ sĩ Michael Landy. Tất cả đồ đạc của ông.

Landy cùng 12 người phụ việc, mà ông gọi đùa là các môn đồ, làm việc suốt hai tuần. Từng món được tháo rời, đập vỡ, nghiền thành bột hoặc băm thành hạt. Người đi đường có thể bước vào và đứng xem.

Tên tác phẩm, Break Down, vừa có nghĩa là phá vỡ, vừa có nghĩa là suy sụp, và cũng có nghĩa là phân tích thành từng phần. Cả ba nghĩa đều có mặt trong căn phòng ấy.

Một năm để đếm

Phần ít được nhìn thấy nhất của tác phẩm lại là phần tốn thời gian nhất. Trước khi phá, Landy dành một năm để kiểm kê mọi thứ mình có. Kết quả là 7.227 món.

Ông chia chúng thành các nhóm: tác phẩm nghệ thuật, quần áo, thiết bị, đồ nội thất, đồ bếp, đồ giải trí, xe cơ giới, đồ ăn uống dễ hỏng, sách báo, vật liệu xưởng vẽ. Mỗi món có mã riêng, được ghi lại như trong sổ sách của một kho hàng.

Nhóm xe cơ giới chỉ có một món: chiếc Saab 900 màu đỏ anh đào của ông. Chiếc xe cũng bị tháo ra từng phần, như mọi thứ khác.

Nhóm tác phẩm nghệ thuật cũng không được giữ lại. Không có ngoại lệ. Nếu có ngoại lệ, tác phẩm sẽ không còn là toàn bộ. Một bản kiểm kê chỉ có nghĩa khi nó đếm hết.

Cái giá của việc sở hữu

Oxford Street là một trong những con phố mua sắm đông nhất châu Âu. Đặt tác phẩm ở đó, trong một cửa hàng quần áo cũ, là một lựa chọn rõ ràng. Xung quanh, người ta đang mua. Bên trong, một người đang bỏ đi tất cả những gì mình đã mua trong đời.

Nhưng Break Down không phải một bài giảng về tiêu dùng. Không có khẩu hiệu nào trên tường. Chỉ có băng chuyền chạy đều, khay vàng nối nhau, và tiếng máy nghiền.

Người xem tự làm phép so sánh. Họ nhìn những món đồ trôi qua, một chiếc áo khoác, một món đồ bếp, một cuốn sách, và tự hỏi trong nhà mình có bao nhiêu món như vậy. Tự hỏi nếu phải đếm, mình sẽ đếm mất bao lâu.

Một năm sau, năm 2002, bản kiểm kê đầy đủ được in thành sách. Những món đồ không còn. Danh sách của chúng thì còn.

Khi không còn gì

Vào cuối ngày thứ mười bốn, Landy không còn sở hữu vật gì. Đó là kết thúc của tác phẩm, và cũng là câu hỏi nó để lại: một người là gì khi không còn đồ đạc?

Có thể trả lời rằng con người không phải đồ vật. Nhưng tác phẩm cho thấy mọi chuyện không đơn giản vậy. Đồ vật giữ lại ký ức, quan hệ, công việc, thói quen. Một bức thư giữ lại một người bạn. Một chiếc áo giữ lại một mùa. Mất chúng không phải mất ký ức, nhưng là mất chỗ để ký ức bám vào.

Break Down đáng nhớ vì nó làm điều mà hầu hết chúng ta chỉ nghĩ đến trong một thoáng khi dọn nhà. Nó làm điều đó đến cùng, công khai, có hệ thống.

Giống như những tác phẩm chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn rồi biến mất, ví dụ bức tượng đường của Kara Walker, điều còn lại sau Break Down không phải vật. Đó là ký ức của những người đã đứng xem.


Nguồn: Artangel


Thành viên Penta