Essays · Photography

Mikhael Subotzky. Beaufort West.

Một nơi người ta đi qua. Và một nơi người ta ở lại.

Mikhael Subotzky, Beaufort West: ảnh màu từ loạt ảnh về thị trấn Beaufort West bên xa lộ N1, Nam Phi

© Mikhael Subotzky · Magnum Photos


Một thị trấn ở nửa đường

Xa lộ N1 là con đường lớn nối Cape Town với Johannesburg. Beaufort West nằm gần đúng ở nửa đường, giữa vùng Karoo khô và rộng. Với phần lớn người Nam Phi, cái tên ấy gắn với một trạm dừng: đổ xăng, ăn vội, nghỉ một đêm rồi đi tiếp.

Thị trấn có một chi tiết lạ. Nhà tù của nó nằm ngay giữa phố, trên một hòn đảo giữa lòng xa lộ. Xe tải và xe khách chạy vòng quanh bức tường. Người trong tù nghe tiếng xe cả ngày. Người ngoài đường nhìn thấy bức tường mà không nghĩ gì.

Mikhael Subotzky, nhiếp ảnh gia Nam Phi, chụp thị trấn này trong hai năm 2006 và 2008. Ông không dừng ở mặt đường. Ông đi vào trong: vào nhà tù, vào đồn cảnh sát, vào nhà dân, vào những nghi lễ và công việc thường ngày của người ở lại.

Những gì người đi qua không thấy

Ảnh trong Beaufort West là ảnh màu, khổ lớn, nhìn kỹ từng người và từng góc phố. Có những buổi lễ nhà thờ ngày Chủ nhật bên trong nhà tù. Có những đồn cảnh sát. Có những người hành nghề sangoma, thầy thuốc truyền thống của người Phi, cùng các loại muti của họ. Có những người đi săn chó rừng, một nghề ở vùng chăn nuôi quanh thị trấn.

Không tấm nào là cảnh du lịch. Không tấm nào là cảnh đẹp để treo. Chúng là những lát cắt của một nơi đang sống với những vấn đề của nó: nghèo, tội phạm, bạo lực, niềm tin, và những ranh giới cũ vẫn còn in trên đất sau thời apartheid.

Subotzky không đứng ngoài chụp vào. Ông quay lại thị trấn qua nhiều năm và được vào những nơi khó vào. Các khuôn mặt trong ảnh nhìn thẳng vào ống kính, hoặc không để ý tới nó. Cả hai cách đều cho thấy người chụp đã ở đó đủ lâu.

Một cuốn sách, hai giọng

Beaufort West ra đời thành sách năm 2008, do Chris Boot ở London xuất bản, khổ lớn. Đây là cuốn sách ảnh đầu tiên của Subotzky. Sách có 45 ảnh màu.

Mở đầu sách là bài viết của Jonny Steinberg, nhà văn Nam Phi chuyên viết về nhà tù, cảnh sát và đời sống ở những nơi bị lãng quên. Phần cuối là lời bình của chính Subotzky về từng tấm ảnh. Hai giọng ấy đặt ảnh vào bối cảnh, mà không biến ảnh thành minh hoạ.

Người đọc vì thế vừa được nhìn, vừa được biết. Họ biết người trong ảnh là ai, họ đang ở đâu, vì sao họ ở đó. Nhưng tấm ảnh vẫn giữ phần của nó: một ánh đèn trên tường, một ánh nhìn, một khoảng trống giữa hai người.

Vì sao đáng nhớ

Khi ra đời, Beaufort West được xem vừa là tư liệu, vừa là một tuyên ngôn thị giác của thế hệ nhiếp ảnh nghệ thuật mới ở Nam Phi. Tư liệu vì nó ghi lại một nơi có thật, trong những năm có thật. Tuyên ngôn vì nó cho thấy một cách nhìn: không từ trên xuống, không từ ngoài vào, mà từ bên trong một cộng đồng nhỏ.

Đặt cạnh chuyến đi dọc sông của Alec Soth trong Sleeping by the Mississippi, ta thấy hai cách dùng một con đường. Soth đi theo dòng sông, dừng ở nhiều nơi. Subotzky dừng ở một nơi duy nhất trên xa lộ, và ở lại. Cả hai đều có một nhà tù trong khung hình. Cả hai đều biết một đất nước lộ ra rõ nhất ở những nơi người ta chỉ định đi qua.

Beaufort West không đưa ra kết luận về Nam Phi. Nó chỉ đặt người xem đứng ở giữa vòng xoay, cạnh bức tường, và hỏi: bạn đã bao giờ dừng lại ở đây chưa?



Thành viên Penta