Essays · Contemporary Art

Omer Fast. CNN Concatenated.

Mỗi chữ là thật. Câu thì chưa ai từng nói.

Omer Fast, CNN Concatenated: khung hình người dẫn tin truyền hình đang nói một từ đơn

Tate · Tate


Từng chữ một

CNN Concatenated là một video một kênh của nghệ sĩ Omer Fast, làm năm 2002. Nguyên liệu của nó là những bản tin truyền hình của kênh CNN. Nhưng Fast không dùng các bản tin như chúng vốn có. Ông cắt chúng ra thành những mảnh nhỏ nhất có thể: từng từ đơn.

Mỗi từ được nói bởi một người dẫn tin. Một phụ nữ nói một chữ. Một người đàn ông nói chữ tiếp theo. Rồi một người khác nữa. Khuôn mặt, kiểu tóc, màu phông nền, chất giọng thay đổi liên tục, theo nhịp của từng chữ.

Fast xếp những từ ấy lại với nhau thành một lời độc thoại mới. Không người dẫn tin nào từng nói câu đó. Nhưng mọi chữ trong câu đều do chính họ nói ra, trên sóng, trong những bản tin có thật.

Chữ concatenated trong tên phim là một từ kỹ thuật, nghĩa là được nối thành chuỗi, từng mắt xích một. Tên phim vì vậy mô tả đúng cách phim được làm.

Ngôn ngữ của truyền hình

Người dẫn tin là những người nói có kỷ luật nhất trên màn hình. Giọng đều, rõ, trung tính. Khuôn mặt bình tĩnh. Mọi thứ được dàn dựng để người xem tin rằng điều họ nghe là thông tin, không phải ý kiến.

CNN Concatenated dùng chính sự đáng tin ấy để làm một điều ngược lại. Nó cho thấy những giọng nói đáng tin có thể bị cắt ra và ghép lại để nói bất cứ điều gì. Không cần làm giả một chữ nào. Chỉ cần đổi thứ tự.

Người xem ở trong một vị trí lạ. Mắt thấy những khuôn mặt quen thuộc của tin tức. Tai nghe một câu có nghĩa. Nhưng đầu thì biết câu ấy chưa từng tồn tại. Cảm giác lệch đó là chỗ tác phẩm hoạt động.

Tác phẩm ra đời năm 2002, khi các kênh tin tức đang phát liên tục nhiều giờ mỗi ngày và khuôn mặt người dẫn tin có mặt trong gần như mọi phòng khách. Sức ảnh hưởng của những giọng nói ấy là một phần lý do khiến việc tháo rời chúng trở nên đáng chú ý.

Nghệ sĩ và vật liệu có sẵn

Omer Fast sinh ở Jerusalem, sống và làm việc tại Berlin. Nhiều tác phẩm của ông xoay quanh cách một câu chuyện được kể, được thuật lại, được dựng lại qua hình ảnh. Ông quan tâm tới khoảng cách giữa điều đã xảy ra và cách nó được kể.

Ở CNN Concatenated, ông không quay một cảnh nào. Mọi hình ảnh đều có sẵn, đã được phát, đã được xem. Việc của ông là chọn, cắt và xếp. Công việc giống của một người biên tập hơn là của một đạo diễn.

Cách làm này có gốc từ lâu trong nghệ thuật: cắt dán. Những nghệ sĩ đầu thế kỷ 20 cắt chữ từ báo để làm thơ. Fast làm điều tương tự với video, nhưng đơn vị của ông nhỏ hơn và công việc tỉ mỉ hơn nhiều. Mỗi từ phải được tìm, tách ra khỏi câu gốc, rồi đặt vào đúng chỗ.

Hơn mười năm sau, Julian Rosefeldt cũng cắt và ghép lời có sẵn trong Manifesto, lần này là những tuyên ngôn nghệ thuật. Hai tác phẩm cùng hỏi một điều: lời nói còn thuộc về ai khi nó đã rời khỏi người nói?

Vì sao đáng nhớ

Ngày nay, việc cắt ghép giọng nói và hình ảnh đã dễ hơn rất nhiều. Máy có thể làm một người nói điều họ chưa từng nói chỉ trong vài phút. CNN Concatenated được làm từ trước thời đó, bằng tay, từng chữ một. Nó vì vậy giống một lời cảnh báo sớm.

Nhưng tác phẩm không chỉ nói về sự giả mạo. Nó cũng cho thấy ngôn ngữ vốn đã là một thứ được lắp ghép. Mỗi câu ta nói đều dùng những chữ người khác đã nói trước. Ta chỉ đổi thứ tự.

Người xem rời phòng chiếu với một thói quen mới: nghe một câu và tự hỏi những chữ ấy đã đi qua bao nhiêu miệng trước khi tới đây.

Phim hiện nằm trong bộ sưu tập của Tate.



Thành viên Penta