Essays · Photography

Richard Misrach. On the Beach.

Một thân người nhỏ giữa một khoảng nước không bờ.

Richard Misrach, On the Beach: nhìn từ trên cao xuống mặt biển xanh, một người tắm nhỏ trôi nổi giữa khung hình

Fraenkel Gallery · Fraenkel Gallery


Một ban công trên bãi biển

Tháng 11 năm 2001, vài tuần sau các vụ tấn công ngày 11 tháng 9 vào Trung tâm Thương mại Thế giới và Lầu Năm Góc, Richard Misrach mang máy ảnh khổ lớn 8x10 tới một bãi biển ở Hawaii. Ông đứng trên ban công phòng khách sạn và chụp xuống.

Bên dưới là một cảnh bình thường của kỳ nghỉ: người phơi nắng trên cát, người bơi, người nằm nổi trên mặt nước. Nhưng từ độ cao ấy, với ống kính hướng thẳng xuống, cảnh vật đổi nghĩa. Không còn đường chân trời. Không còn bờ. Chỉ có một mặt phẳng màu xanh và những hình người nhỏ.

Misrach quay lại cùng một bãi biển, cùng một vị trí ban công, trong nhiều năm. Giai đoạn đầu kéo dài khoảng năm năm. Những bức ảnh trên trang Fraenkel Gallery còn mang các năm 2012, 2013, 2015, 2018, cho thấy ông tiếp tục trở lại lâu hơn thế.

Mặt nước không có mép

Fraenkel Gallery mô tả loạt ảnh bằng hai thứ: hoa văn trừu tượng của một mặt biển không có mép, và cử chỉ, nét mặt của những người tắm trôi dạt trong nước. Hai thứ ấy luôn đi cùng nhau trong ảnh.

Mặt nước chiếm gần hết khung hình. Nó có gợn, có vệt sáng, có những vùng xanh đậm nhạt khác nhau. Nhìn lâu, nó gần giống một bức tranh trừu tượng. Rồi ở đâu đó trên bề mặt ấy, một thân người, đôi khi hai, ba người. Tư thế của họ, một cánh tay duỗi ra, một cái đầu ngửa lên, trở thành toàn bộ câu chuyện.

Vì không có bờ, người xem không biết người trong ảnh cách đất liền bao xa. Họ có thể chỉ cách bãi cát vài mét, hoặc ở giữa đại dương. Chính sự không biết ấy làm bức ảnh trở nên bất an.

Một cái tên mượn từ tiểu thuyết

On the Beach cũng là tên một cuốn tiểu thuyết năm 1957 của Nevil Shute, kể về những người sống sót cuối cùng sau một cuộc chiến tranh hạt nhân, chờ đợi đám mây phóng xạ tràn tới. Cái tên đem theo bóng dáng ấy vào những bức ảnh có vẻ yên bình.

Các bảo tàng khi giới thiệu loạt ảnh đều nhắc tới bối cảnh sau ngày 11 tháng 9: một cảm giác dễ tổn thương, cả về thân thể lẫn tâm lý, lan khắp nước Mỹ. Misrach không chụp đống đổ nát hay đám đông. Ông chụp người đang nghỉ ngơi. Nhưng khung hình biến sự nghỉ ngơi ấy thành một trạng thái lơ lửng.

Đó là sức mạnh của khung hình. Cùng những con người ấy, chụp từ bãi cát ngang tầm mắt, sẽ chỉ là ảnh kỳ nghỉ. Chụp từ trên cao, bỏ đi bờ và chân trời, họ thành những thân thể đơn độc giữa một khoảng rộng không tên. Misrach không thay đổi gì ở bãi biển. Ông chỉ đổi chỗ đứng.

Có người nhìn những người tắm và thấy sự tự do. Có người thấy sự cô lập. Theo thời gian, hình ảnh người trôi nổi một mình trong ảnh càng mang tính siêu hình hơn đối với chính Misrach.

Kích thước và khoảng cách

Những bản in của On the Beach rất lớn. Theo Fraenkel Gallery, có bức khi đóng khung dài gần ba mét. Ở kích thước ấy, người xem đứng trước bức ảnh gần như đứng trên ban công của Misrach, nhìn xuống.

Tên ảnh chỉ ghi Untitled, kèm ngày và giờ chụp: Untitled (November 10, 2012, 5:53PM), Untitled (January 17, 2015, 6:36PM). Không có tên địa danh, không có tên người. Mỗi bức ảnh là một khoảnh khắc cụ thể, nhưng người trong đó vẫn vô danh.

Cách làm này khác với Desert Cantos, nơi Misrach chụp dấu vết con người trên đất. Ở đây ông chụp chính con người, nhưng từ xa và từ trên cao, nhỏ như một dấu vết. Một cách nhìn ngược lại, đối diện từng người trên bãi biển, có trong bài Rineke Dijkstra. Beach Portraits.



Thành viên Penta