Essays · Olfactory Art

Ro Miller. Soft Time.

Có một thứ thời gian chỉ đo được bằng mũi.

Soft Time của Ro Miller: chi tiết một tác phẩm điêu khắc phân phối mùi trong triển lãm

Olfactory Art Keller · Olfactory Art Keller


Thời gian cứng

Soft Time là triển lãm cá nhân đầu tiên của Ro Miller, mở tại Olfactory Art Keller ở New York từ ngày 16 tháng 1 đến ngày 22 tháng 2 năm 2025. Triển lãm gồm bốn tác phẩm đa giác quan, tất cả đều xoay quanh một ý: mùi hương có thể thay đổi cách ta cảm nhận thời gian ở nơi mình sống.

Điểm xuất phát là một khái niệm đối lập mà triển lãm gọi là Hard Time, thời gian cứng. Đó là lịch làm việc, hạn chót, những cam kết đã hẹn. Thứ thời gian được chia bằng giờ và phút, được nhắc bằng chuông báo và thông báo trên điện thoại. Nó đến từ bên ngoài và đòi ta theo nhịp của nó.

Soft Time, thời gian mềm, là lời đáp lại. Miller không đề nghị bỏ đồng hồ. Tác phẩm chỉ đề xuất rằng bên cạnh thời gian cứng, căn nhà có thể có thêm một thứ thời gian khác, lỏng hơn, chậm hơn, và thứ thời gian ấy có thể được báo hiệu bằng mùi.

Việc chọn căn nhà làm nơi thử nghiệm cũng có ý nghĩa. Ở văn phòng, thời gian cứng là luật. Ở nhà, ranh giới mờ hơn: có buổi sáng không cần vội, có buổi tối kéo dài mà không ai đếm. Soft Time muốn cho những khoảng ấy một hình dạng, và chọn mùi làm hình dạng đó.

Nước thơm và hơi nóng

Tác phẩm trung tâm của triển lãm là 3 Steam. Đây là một tác phẩm điêu khắc dùng nước thơm và hơi nóng. Nước được làm nóng, hơi bốc lên mang theo mùi, và sự thay đổi của mùi trong không gian trở thành một cách ghi dấu thời gian trôi qua.

Theo trang triển lãm, 3 Steam không nhằm làm một chiếc đồng hồ đo đúng. Nó quan tâm đến việc người ở trong phòng cảm thấy gì nhiều hơn là độ chính xác. Đó là một lựa chọn có chủ ý. Một chiếc đồng hồ sai vài phút là đồng hồ hỏng. Một mùi hương lan chậm hơn hôm qua một chút thì vẫn chỉ là mùi hương, và ta vẫn biết buổi chiều đang trôi.

Một tác phẩm khác có tên The Winston, làm năm 2025. Trang triển lãm chỉ giới thiệu nó qua hình ảnh chi tiết. Hai tác phẩm còn lại của triển lãm không được mô tả cụ thể trong tài liệu mà Penta tìm được, nên bài này không đoán thêm về chúng.

Mùi như một khái niệm

Phần lớn các vật tạo mùi trong nhà vận hành theo một công tắc: có mùi hoặc không có mùi. Nến đang cháy hoặc đã tắt. Máy khuếch tán đang chạy hoặc đã ngừng. Miller đề xuất những cách đưa mùi vào nhà vượt ra khỏi cặp đối lập ấy. Mùi được phân phối có kiểm soát, lên xuống theo thời gian, như một đường cong chứ không phải một nút bấm.

Triển lãm cũng xử lý mùi theo hướng khái niệm hơn là vật chất. Mùi không có nhiệm vụ gợi lại một đồ vật cụ thể như quả cam hay tách cà phê. Nó được dùng như một tín hiệu, giống cách bóng nắng trên sàn nhà báo giờ mà không cần con số.

Ý tưởng này có họ hàng xa trong nghệ thuật. On Kawara đã biến giờ thức dậy thành tác phẩm, đóng dấu từng phút lên những tấm bưu thiếp I Got Up. Kawara ghi lại thời gian cứng, chính xác đến từng phút. Miller đi theo hướng ngược lại: thời gian không có số, chỉ có một căn phòng thơm dần lên rồi nhạt dần đi.

Soft Time không phải lời từ chối thời gian cứng. Hạn chót vẫn còn đó. Nhưng triển lãm gợi ý rằng trong cùng một căn phòng, hai thứ thời gian có thể cùng tồn tại, và mũi là giác quan nhận ra thứ thứ hai.



Thành viên Penta