Essays · Contemporary Art
Rael San Fratello. Teeter Totter Wall.
Một đầu hạ xuống thì đầu kia nâng lên.
When one end goes down, the other rises.
Những đề xuất cho một bức tường
Ronald Rael và Virginia San Fratello là hai kiến trúc sư, làm việc chung dưới tên Rael San Fratello. Từ đầu những năm 2000, họ bắt đầu vẽ những đề xuất cho bức tường biên giới giữa Hoa Kỳ và Mexico. Không phải để xây thêm. Cũng không phải để phá đi. Mà để hỏi: bức tường này có thể được dùng vào việc gì khác?
Họ lấy cảm hứng từ những câu chuyện có thật. Ở cả hai phía, người dân vẫn tìm cách biến bức tường thành một thứ khác, theo những cách rất bất ngờ. Rael San Fratello ghi lại, rồi vẽ tiếp.
Danh sách đề xuất rất dài. Có cái vui: một chiếc đàn xylophone gắn vào song sắt, một tấm lưới bóng chuyền. Có cái thuộc về hạ tầng: hệ thống xử lý nước, tấm pin mặt trời. Có cái phục vụ cộng đồng: một thư viện, một trung tâm sinh nở. Có cái thuộc về tự nhiên: hàng xương rồng, lối đi cho động vật hoang dã.
Năm 2017, nhiều đề xuất trong số đó được gom vào cuốn sách Borderwall as Architecture của Ronald Rael.
Một bản khắc, rồi ba chiếc bập bênh
Ý tưởng bập bênh được phác thảo từ khoảng năm 2009. Năm 2014, nó thành một bản khắc: những tấm ván luồn qua các khe của bức tường, mỗi đầu nằm ở một nước. Bản khắc khổ 61 × 76,2 cm hiện thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York (MoMA).
Trong nhiều năm, nó chỉ là một hình vẽ. Rồi chính sách biên giới của Hoa Kỳ trở thành một đề tài nóng, với kế hoạch kéo dài bức tường và việc tách các gia đình di cư. Rael San Fratello quyết định đưa một đề xuất ra khỏi trang giấy.
Ngày 28 tháng 7 năm 2019, họ cùng nhóm Colectivo Chopeke từ Ciudad Juárez lắp ba chiếc bập bênh màu hồng xuyên qua song sắt bức tường. Phía bắc là Sunland Park, bang New Mexico. Phía nam là khu Anapra của Ciudad Juárez. Mỗi nhóm đứng một bên, cùng đẩy tấm ván vào khe.
Rồi trẻ em và người lớn ở hai phía ngồi lên. Chưa đầy một giờ sau, các chiếc bập bênh được tháo xuống.
Điểm tựa
Chiếc bập bênh là một hình ảnh đơn giản đến mức ai cũng hiểu. Nhưng Rael San Fratello chọn nó có lý do. Bập bênh vận hành nhờ một điểm tựa. Theo cách Rael giải thích, bức tường chính là điểm tựa ấy trong quan hệ giữa hai nước: điều gì xảy ra ở một đầu sẽ tác động trực tiếp tới đầu kia.
Đó là một ẩn dụ, và cũng là một sự thật vật lý. Người ngồi phía Mexico không thể nâng lên nếu người phía Hoa Kỳ không hạ xuống. Hai bên buộc phải cân nhắc nhau.
Màu hồng cũng là một lựa chọn. Giữa những cột thép màu gỉ và nền đất khô, ba tấm ván hồng hiện ra rõ ràng, nhẹ nhàng, không giống bất kỳ thứ gì thuộc về một công trình biên giới.
Vì sao tác phẩm đáng nhớ
Teeter Totter Wall không thay đổi chính sách nào. Nó không dỡ bỏ bức tường. Nó chỉ tồn tại chưa tới một giờ. Nhưng những đoạn video và hình ảnh ghi lại buổi chiều ấy lan đi rất xa.
Tháng 1 năm 2021, Bảo tàng Thiết kế London trao cho dự án danh hiệu Beazley Design of the Year 2020, xếp trên các đề cử ở nhiều hạng mục khác như kiến trúc, đồ hoạ, sản phẩm, thời trang.
Điều khiến tác phẩm đáng nhớ nằm ở tỉ lệ. Một vấn đề rất lớn, được trả lời bằng một món đồ chơi rất nhỏ. Không tuyên ngôn. Không biểu ngữ. Chỉ là một tấm ván, một điểm tựa, và hai người ở hai đầu phải nhìn nhau để giữ thăng bằng.
Proposals for a wall
Ronald Rael and Virginia San Fratello are architects who work together as Rael San Fratello. From the early 2000s they began drawing proposals for the border wall between the United States and Mexico. Not to build more of it. Not to tear it down. To ask: what else could this wall be used for?
They drew on real stories. On both sides, people kept finding ways to turn the wall into something else, often in surprising ways. Rael San Fratello recorded them, then kept drawing.
The list of proposals is long. Some are playful: a xylophone fixed to the steel posts, a volleyball net. Some are infrastructure: water treatment, solar panels. Some serve a community: a library, a birthing centre. Some belong to nature: a row of cactus, a corridor for wildlife.
In 2017 many of these ideas were gathered in Ronald Rael's book Borderwall as Architecture.
An etching, then three teeter totters
The teeter totter idea was sketched around 2009. In 2014 it became an etching: boards slipped through the gaps of the wall, one end in each country. The print, 61 × 76.2 cm, is now in the collection of the Museum of Modern Art in New York.
For years it remained a drawing. Then United States border policy became a charged subject, with plans to extend the wall and the separation of migrant families. Rael San Fratello decided to take one proposal off the page.
On 28 July 2019, together with Colectivo Chopeke from Ciudad Juárez, they installed three pink teeter totters through the steel slats. To the north, Sunland Park, New Mexico. To the south, the Anapra neighbourhood of Ciudad Juárez. One team on each side pushed the boards into place.
Then children and adults on both sides sat down. In less than an hour the teeter totters were taken away.
The fulcrum
A teeter totter is an image so simple anyone understands it. Rael San Fratello chose it for a reason. It works through a pivot. As Rael has explained, the wall is that pivot in the relationship between the two countries: what happens at one end directly affects the other.
It is a metaphor, and also a physical fact. The person on the Mexican side cannot rise unless the person on the American side goes down. Each has to take the other into account.
The pink was a choice too. Among rust coloured steel and dry ground, three pink boards stood out, light and clear, unlike anything that belongs to a border structure.
Why the work stays
Teeter Totter Wall changed no policy. It did not take down the wall. It existed for less than an hour. But the videos and photographs of that afternoon travelled far.
In January 2021 the Design Museum in London named the project Beazley Design of the Year 2020, ahead of nominees in categories such as architecture, graphics, product and fashion.
What makes the work stay is its scale. A very large problem, answered with a very small toy. No manifesto. No banner. Only a board, a pivot, and two people at either end who have to watch each other to keep their balance.
Contemporary Art