Essays · Contemporary Art

Arthur Jafa. Love Is the Message, the Message Is Death.

Niềm vui và nỗi đau đi chung một nhịp.

Arthur Jafa, Love Is the Message, the Message Is Death: khung hình trong video dựng từ tư liệu về đời sống người Mỹ gốc Phi

Museum of Contemporary Art Chicago · Museum of Contemporary Art Chicago


Bảy phút, một bài hát

Love Is the Message, the Message Is Death là một video màu, có âm thanh, Arthur Jafa hoàn thành năm 2016. Nó dài khoảng bảy phút, gần đúng bằng độ dài bài hát chạy bên dưới: Ultralight Beam của Kanye West, bài mở đầu album The Life of Pablo phát hành cùng năm.

Trên nền bài hát là một dòng hình ảnh không ngừng. Có đoạn tư liệu lịch sử đen trắng. Có tin thời sự. Có video quay bằng điện thoại, rung, mờ, dọc khung hình. Có cảnh từ phim, từ video ca nhạc, từ các trận đấu thể thao. Có những đoạn Jafa tự quay. Tất cả đều xoay quanh đời sống của người Mỹ gốc Phi.

Không có lời dẫn. Không có chú thích tên người, tên nơi chốn. Người xem nhận ra một số khuôn mặt, không nhận ra số khác. Video không dừng lại để giải thích.

Dựng theo nhịp

Jafa bắt đầu sự nghiệp trong điện ảnh. Ông là nhà quay phim của Daughters of the Dust, bộ phim năm 1991 của Julie Dash, và làm việc nhiều năm với máy quay trước khi được biết đến trong giới nghệ thuật đương đại. Kinh nghiệm ấy hiện rõ trong cách video được dựng.

Hình không được sắp theo thời gian, cũng không theo chủ đề. Chúng được sắp theo nhịp của bài hát. Khi giọng hát lắng xuống, hình chậm lại. Khi dàn hợp xướng dâng lên, các cú cắt dày hơn, nhanh hơn. Có lúc hình ảnh được làm chậm, có lúc bị giật cục, như thể cuộn phim đang cố theo kịp nhịp tim của người xem.

Jafa từng nói về mong muốn làm ra một thứ điện ảnh có sức nặng và cảm xúc như âm nhạc của người da đen. Love Is the Message là một cách thử điều đó trong bảy phút. Nó không kể chuyện. Nó dẫn dắt như một bài hát dẫn dắt người nghe.

Vì vậy video không chia thành phần tốt và phần xấu. Một cầu thủ bật cao ghi điểm, rồi một người bị ghì xuống mặt đường, rồi một phụ nữ nhảy trong buổi lễ nhà thờ. Mỗi hình đổi nghĩa của hình trước nó.

Niềm vui và bạo lực trong cùng một dòng

Tên tác phẩm có hai vế đối nhau. Tình yêu là thông điệp. Thông điệp là cái chết. Video giữ cả hai vế mà không chọn bên nào.

Người xem thấy niềm vui thật: nhảy múa, ca hát, thể thao, những khoảnh khắc thăng hoa. Người xem cũng thấy bạo lực thật, phần lớn được ghi lại bằng máy quay của người qua đường, loại hình ảnh đã lan rộng trên mạng trong những năm ấy. Hai thứ ấy xen vào nhau nhanh đến mức không thể cảm nhận riêng từng thứ.

Chính điều đó làm video khó xem và khó quên. Nó không cho người xem khoảng cách để bình luận. Nó đặt họ vào giữa dòng hình ảnh, nơi vui và đau đến cùng một lúc, như chúng vẫn đến trong đời sống của những người được ghi lại.

Bài hát cũng mang hai mặt ấy. Ultralight Beam là một bài hát có hơi thở của nhạc phúc âm, của lời cầu nguyện. Đặt dưới những hình ảnh ấy, nó vừa như lời an ủi, vừa như một tiếng kêu.

Một tác phẩm được nhiều bảo tàng cùng giữ

Video được giới thiệu lần đầu ở New York vào cuối năm 2016 và nhanh chóng được chiếu ở nhiều nơi. Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Chicago và Stedelijk Museum Amsterdam cùng nhận tác phẩm như một món quà từ nhà sưu tập R.H. Defares. Nhiều bảo tàng khác cũng có một bản trong bộ sưu tập của mình.

Điều đáng chú ý là chất liệu của nó. Một tác phẩm dựng phần lớn từ hình ảnh sẵn có, nhiều hình từng lướt qua màn hình điện thoại của hàng triệu người, lại trở thành vật được bảo tàng lưu giữ. Những đoạn video ấy, khi đứng riêng, dễ bị cuộn qua. Khi được ghép lại theo một nhịp, chúng đòi người xem ở lại.

Có lẽ đó là lý do video vẫn được chiếu. Nó không cũ đi theo tin tức. Mỗi lần chiếu lại, người xem mang vào đó những hình ảnh mới họ vừa thấy, và video tiếp tục làm đúng việc của nó: giữ niềm vui và nỗi đau trong cùng một nhịp, không để cái nào bị quên.

Cùng mối quan tâm đến âm nhạc như một cách lưu giữ ký ức của cộng đồng người da đen, Cauleen Smith từng dựng một tuyển tập bài hát cho nhà thơ Wanda Coleman. Hai tác phẩm khác nhau về hình thức, nhưng cùng tin rằng một bài hát có thể mang theo điều mà lời kể không mang nổi.



Thành viên Penta