Essays · Photography

Bieke Depoorter. Ou Menya.

Một đêm đủ để thấy một ngôi nhà từ bên trong.

Bieke Depoorter, Ou Menya: ảnh màu chụp đời sống trong một ngôi nhà nông thôn nước Nga, nơi nhiếp ảnh gia ngủ nhờ một đêm

© Bieke Depoorter · Magnum Photos


Một mảnh giấy tiếng Nga

Năm 2009, Bieke Depoorter, một nhiếp ảnh gia trẻ người Bỉ, đi một mình qua nước Nga. Cô mang theo một mảnh giấy nhỏ, trên đó viết nguệch ngoạc vài chữ tiếng Nga: lời xin được ngủ nhờ một đêm.

Cô đi theo tuyến đường sắt Xuyên Siberia, dừng ở những làng nhỏ dọc đường ray, những nơi ít ai nhắc tới. Ở mỗi nơi, cô đưa mảnh giấy cho người cô gặp. Có người lắc đầu. Có người mở cửa.

Cô đi ba chuyến, mỗi chuyến khoảng một tháng. Mỗi đêm một nhà khác. Cô đi từ phòng khách này sang phòng khách khác, và chiếc ghế sofa của người lạ trở thành giường của cô trong một đêm.

Tuyến Xuyên Siberia nối Moscow với Vladivostok, băng qua gần trọn chiều ngang nước Nga. Tàu chạy nhiều ngày liền qua rừng, đồng trống và những ga nhỏ. Người đi tàu thường chỉ nhìn các ngôi làng qua cửa kính. Depoorter xuống tàu, bước vào chính những ngôi làng ấy, và gõ cửa.

Phòng khách là trung tâm

Depoorter chụp ở nơi cô ngủ: phòng khách. Cô gọi đó là tâm điểm của đời sống gia đình. Ở những ngôi nhà nông thôn nước Nga, phòng khách là nơi ăn, nơi xem tivi, nơi cãi nhau, nơi trẻ con chơi, nơi người già ngủ gật. Và đêm ấy, là nơi một người lạ nằm.

Ảnh của cô là ảnh màu, chụp trong những căn phòng chật, đầy đồ đạc của một đời sống gia đình. Có những người đang làm việc của họ, như thể không có ai lạ trong phòng. Có những người nhìn thẳng vào cô, không rõ đang nghĩ gì.

Cô không dàn dựng. Cô không có thời gian để dàn dựng. Mọi cuộc gặp đều tình cờ, và mọi tấm ảnh đều được chụp trong khoảng vài giờ, giữa bữa tối và buổi sáng hôm sau.

Ở chỗ tôi

Ou Menya là cách phiên âm một cụm từ tiếng Nga, nghĩa là ở chỗ tôi, ở nhà tôi. Đó là câu mà chủ nhà có thể nói khi mời khách: cô ngủ ở chỗ tôi đi. Tên tập ảnh vì thế không thuộc về người chụp. Nó thuộc về những người đã mở cửa.

Depoorter nói về những lần ở nhờ ấy như những khoảnh khắc ngắn nhưng rất mạnh, được chia sẻ giữa hai bên. Người chủ nhà cho một người lạ vào nơi riêng tư nhất của mình. Người lạ, đổi lại, nhìn thấy họ như họ vẫn sống, không trang điểm cho khách.

Có một sự tin cậy lạ lùng trong việc ấy. Không ai biết người kia là ai. Không có hợp đồng, không có lời hứa. Chỉ có một mảnh giấy, một cánh cửa, và một đêm.

Người xem ảnh cũng được đặt vào vị trí của người khách. Ta đứng ở góc phòng như cô đã đứng, nhìn một gia đình đi qua buổi tối bình thường của họ, từng người một, từng việc một. Ta không biết tên họ. Ta chỉ biết mình đang ở trong nhà họ, và điều đó vừa gần gũi, vừa hơi ngượng ngùng. Chính cảm giác ngượng ấy làm những tấm ảnh trở nên thật.

Vì sao đáng nhớ

Loạt ảnh Ou Menya giúp Depoorter nhận giải HP Magnum Expression Award. Năm 2011, nhà xuất bản Lannoo ở Bỉ in thành sách, cuốn sách đầu tiên của cô. Về sau cô trở thành thành viên của Magnum Photos, và tiếp tục làm nhiều dự án theo cùng một cách: đi vào nhà người lạ, ở lại một đêm.

Đặt cạnh Pictures from Home của Larry Sultan, ta thấy hai cách nhìn vào một ngôi nhà. Sultan chụp nhà của chính cha mẹ mình, nơi ông thuộc về, và tìm những gì ông chưa từng thấy ở đó. Depoorter chụp nhà của người hoàn toàn xa lạ, nơi cô không thuộc về, và thấy ngay những gì người trong nhà đã quên.

Ou Menya không phải một bức chân dung nước Nga. Nó là một chuỗi những đêm. Mỗi đêm là một cánh cửa đã mở ra, và điều đó, tự nó, đã đáng được ghi lại.



Thành viên Penta