Essays · Contemporary Art
Cai Guo-Qiang. Head On.
Con đầu đàn đâm vào tường. Cả bầy vẫn lao theo.
Solomon R. Guggenheim Museum · Solomon R. Guggenheim Museum
Một bầy sói trong phòng trưng bày
Năm 2006, từ ngày 26 tháng 8 đến ngày 15 tháng 10, Deutsche Guggenheim ở Berlin mở triển lãm cá nhân đầu tiên của Cai Guo-Qiang tại Đức. Tác phẩm trung tâm tên là Head On.
Trong phòng là chín mươi chín con sói, kích thước như sói thật, làm từ gạc, nhựa và da. Chúng chạy thành một dòng dài, rời mặt đất, cong lên thành một vòng cung trên không, rồi lao thẳng về bức tường phía đông của phòng. Ở cuối đường bay là một tấm kính.
Con đầu đàn đâm vào kính. Những con phía sau vẫn đang lao tới, thân mình còn trong tư thế nhảy. Nhìn cả dòng từ đầu tới cuối, mắt đọc nó như một vòng lặp: chạy, bay, va chạm, rồi lại chạy.
Không có con sói nào nhìn thấy bức tường. Chúng chỉ nhìn thấy con phía trước.
Một bức tường ở Berlin
Bảo tàng giới thiệu triển lãm như một ý tưởng gắn riêng với thành phố Berlin. Khó mà đứng trước một bức tường ở thành phố ấy mà không nghĩ tới bức tường từng chia đôi nó.
Nhưng tấm kính trong Head On khác bức tường cũ ở một điểm: nó trong suốt. Nó không chắn tầm mắt. Nó chỉ chắn đường đi. Bức tường Berlin đã đổ, nhưng những ranh giới vô hình giữa người với người thì vẫn còn: thói quen, định kiến, những gì cả bầy cùng tin mà không ai kiểm lại.
Cai không giải thích tác phẩm bằng khẩu hiệu. Ông đặt ra một hình ảnh: một đàn thú khoẻ, đẹp, đầy sức sống, lao vào một thứ chúng không thấy. Người xem tự quyết định mình đứng ở đâu trong hình ảnh ấy. Trong bầy, ở đầu đàn, hay bên ngoài, đứng nhìn qua tấm kính.
Thuốc súng, phong thuỷ và một cơn lốc
Cai Guo-Qiang sinh ở Trung Quốc và sống tại New York. Suốt sự nghiệp, ông dùng những biểu tượng, câu chuyện và vật liệu rất khác nhau: phong thuỷ, y học cổ truyền Trung Hoa, và nhất là thuốc súng.
Trước ngày khai mạc ở Berlin, ông làm một buổi trình diễn để tạo ra bức Vortex, một bản vẽ bằng nhiều loại thuốc súng, rộng chín mét, cao bốn mét. Trên giấy là hàng nghìn con sói chạy xoáy thành một khối hữu cơ, đầy lực. Đó là bầy sói của Head On, nhưng ở dạng vệt cháy.
Triển lãm còn có video Illusion II, ghi lại một màn pháo hoa ông thực hiện trước khi khai mạc. Ba tác phẩm đi cùng nhau: một bầy sói bằng vật chất, một bầy sói bằng tro, và một lần bùng nổ chỉ còn lại qua hình ảnh.
Head On được Deutsche Bank đặt hàng, nằm trong chuỗi triển lãm từ bộ sưu tập của ngân hàng này, do Friedhelm Hütte và Ariane Grigoteit phụ trách. Năm 2009, tác phẩm được bày tại Guggenheim Bilbao.
Vì sao cú va chạm cứ lặp lại
Một bức tranh thường giữ lại một khoảnh khắc. Head On giữ lại một vòng lặp. Không có con sói cuối cùng. Không có lúc bầy dừng lại để nhìn xem chuyện gì đã xảy ra với con đầu đàn.
Điều khiến tác phẩm đáng nhớ không phải cú va chạm, mà là sự tiếp nối sau nó. Một lần đâm vào tường có thể là tai nạn. Chín mươi chín lần là một thói quen của cả tập thể. Tác phẩm không đưa ra câu trả lời. Nó chỉ cho người xem một chỗ đứng khác, đủ xa để thấy cả bầy lẫn bức tường cùng lúc.
Đứng trong phòng, người xem thấy mình ở vị trí mà bầy sói không có: bên ngoài vòng chạy. Từ chỗ đó, bức tường hiện ra rõ ràng. Câu hỏi còn lại là trong đời sống của mình, ta thường đứng ở chỗ nào. Một bài khác về những bức tường vô hình, lần này bằng âm thanh, là Walled Unwalled của Lawrence Abu Hamdan.
Contemporary Art