Essays · Contemporary Art
Christian Marclay. The Clock.
Mỗi phút trên màn hình là một phút thật.
Tate · Tate
Một bộ phim dài đúng một ngày
The Clock là một video một kênh Christian Marclay hoàn thành năm 2010. Nó dài hai mươi bốn giờ. Nó được dựng từ hàng nghìn đoạn phim, cắt ra từ các bộ phim và chương trình truyền hình, trong đó mỗi đoạn đều có một chiếc đồng hồ, một người nhìn đồng hồ, hoặc một câu thoại nhắc đến giờ.
Điều quan trọng là các đoạn phim được xếp theo đúng thời điểm chúng chỉ. Khi trên màn hình một chiếc đồng hồ treo tường chỉ 3 giờ 12 phút chiều, thì ngoài phòng chiếu cũng đang đúng 3 giờ 12 phút chiều. Tác phẩm được đồng bộ với giờ địa phương nơi nó được chiếu.
Vì vậy The Clock là một bộ phim, và cũng là một chiếc đồng hồ chạy thật. Người xem có thể nhìn vào màn hình để biết bây giờ là mấy giờ.
Người ghép những gì đã có
Marclay là nghệ sĩ Mỹ gốc Thuỵ Sĩ. Ông bắt đầu từ âm nhạc, làm việc với đĩa than và máy quay đĩa, cắt, ghép, trộn những bản thu có sẵn để tạo ra âm thanh mới. Sau đó ông chuyển sang làm video theo cùng cách: không quay mới, mà tìm, cắt và ghép những hình ảnh đã tồn tại.
Trước The Clock, ông đã làm Video Quartet năm 2002, bốn màn hình đặt cạnh nhau, mỗi màn hình là những đoạn phim có người chơi nhạc hoặc tạo ra tiếng động, dựng lại thành một bản nhạc. Tate giữ cả hai tác phẩm trong bộ sưu tập.
The Clock đòi một khối lượng công việc lớn hơn nhiều. Phải tìm cho đủ từng phút trong một ngày, từ nửa đêm đến nửa đêm hôm sau. Phải cắt sao cho các đoạn nối vào nhau trơn tru, âm thanh của cảnh trước tràn sang cảnh sau, một cánh cửa mở trong phim này dẫn vào căn phòng của phim khác. Marclay làm việc cùng các cộng sự trong nhiều năm để hoàn thành nó.
Kết quả không giống một chuỗi trích đoạn. Nó giống một bộ phim duy nhất, với hàng trăm diễn viên thay nhau đóng một nhân vật: người đang chờ đợi, người đang vội, người đang nhìn đồng hồ.
Thời gian trong phim, thời gian ngoài đời
Trong điện ảnh, thời gian thường bị nén hoặc kéo giãn. Một đời người gói trong hai giờ. Một giây nổ súng kéo thành một phút. Người xem chấp nhận điều đó và quên mất giờ bên ngoài.
The Clock làm ngược lại. Nó không cho phép quên giờ. Mỗi phút trên màn hình là một phút thật. Người xem ngồi trong bóng tối và cảm thấy rõ từng phút trôi qua, điều mà ngay cả khi nhìn đồng hồ đeo tay ta cũng hiếm khi để ý.
Nhịp của tác phẩm cũng theo nhịp của ngày. Buổi sáng có những cảnh thức dậy, chuông báo thức, bữa sáng. Gần trưa là những cuộc hẹn, những chuyến tàu. Buổi tối dày lên những cảnh hồi hộp, những cuộc chờ đợi. Sau nửa đêm, nhịp chậm lại, những người mất ngủ, những căn phòng tối.
Có một cảm giác lạ khi xem lâu. Người xem bắt đầu nhận ra mình cũng đang ở trong cùng một giờ với các nhân vật. Họ đang chờ. Ta cũng đang chờ. Ranh giới giữa trong phim và ngoài phim mỏng lại.
Một tác phẩm của nhiều bảo tàng
Theo các ghi chép về tác phẩm, The Clock được trao Sư Tử Vàng tại Venice Biennale năm 2011. Nó được làm thành một số ít bản, và một bản do Tate cùng Centre Pompidou ở Paris và Israel Museum ở Jerusalem đồng sở hữu.
Mỗi khi được chiếu, bảo tàng thường cố gắng mở cửa suốt đêm ít nhất vài lần, để người xem có thể thấy những giờ hiếm ai thấy. Người ta xếp hàng để vào phòng chiếu, ngồi trên những chiếc ghế sofa, ở lại một giờ, hai giờ, có người ở lại lâu hơn nhiều.
The Clock thuộc về một dòng nghệ thuật lấy thời gian làm chất liệu. On Kawara đóng dấu giờ thức dậy lên bưu thiếp mỗi ngày. Marclay thì gom giờ của cả lịch sử điện ảnh. Một bên ghi lại thời gian của một người. Một bên ghép thời gian của rất nhiều người thành một ngày.
Ra khỏi phòng chiếu, người xem thường nhìn đồng hồ của mình. Nó vẫn đang chạy. Chỉ có điều bây giờ ta nhớ ra rằng nó đã chạy suốt.
Contemporary Art